ΑΟΔΕ και Μάης μαζί! Γιατί καίτε αυτά τα βιβλία;

Προς μια μερική αφήγηση του κόσμου

newspaper-illo

Σε γραφεία, αμφιθέατρα καφενεία, μπαρ, τηλεφωνήματα, σε σύντομες συναντήσεις του δρόμου, σε τηλεφωνήματα και e-αλληλογραφία, σε μπλογκ και φόρουμ, οι ενεργοί και ανεξάρτητοι δημοσιογράφοι όλο και συχνότερα μιλούν για την κρίση του Τύπου, για την κρίση του επαγγέλματος, για το διαρκώς ερχόμενο τέλος, για το διαρκώς αναδύομενο νέο.

Δεν φταίει η οικονομική κρίση ― όχι μόνο αυτή. Η ύφεση απλώς επιδεινώνει την ήδη χάλια κατάσταση, αναδεικνύει δομικά προβλήματα, καθυστερήσεις, αναδεικνύει πόσο ρευστό είναι το περιβάλλον της ενημέρωσης, της ψυχαγωγίας, της κυκλοφορίας λόγου εντέλει. Ο χείμαρρος του Διαδικτύου και των τηλεπικοινωνιών κατεβάζει ακόμη κουφάρια και θαύματα σε γραφεία και νοικοκυριά: μπλογκ, social networks, ταινίες, μουσικές, παιχνίδια, χρηστικούς οδηγούς, wikipedia, google, youtube, όλα τα θαυμαστά του Web 2.0 που μετασχηματίζουν την καθημερινότητα, ήδη αλλαγμένη από την κινητή τηλεφωνία, ήδη κορεσμένη από τα προψηφιακά μήντια (τηλεόραση, ραδιόφωνο).

Και ο Τύπος; Ο Τύπος, μοναδικός και προνομιακός παραγωγός περιεχομένου, ακαταμάχητος δημιουργός γνώμης και πολιτικού φρονήματος, συνδιαμορφωτής της νεωτερικότητας, από την αυγή του Διαφωτισμού έως τα τέλη του 20ού αιώνα, αυτός ο Τύπος των τολμηρών ανδρών, των καινοτόμων αστών, των επαναστατών, των φιλοσόφων και των λογοτεχνών, τώρα αργοσβήνει. Ο ψηφιακός 21ος αιώνας φαίνεται να τον προσπερνάει βιαστικά, απομυζώντας του τον λόγο, δηλαδή την μακρά εμπειρία κειμένου, δηλαδή τους γραφιάδες, και προσθέτοντας δυναμικά το οξύ πνεύμα των τεχνολόγων, των επιστημόνων, των καλλιτεχνών και των νεοεμπόρων ενός μεταϋλικού κόσμου.

Ακούμε να κλείνουν ιστορικά φύλλα στις ΗΠΑ, να γονατίζουν κολοσσοί στην Ευρώπη, παρά τις προσπάθειες προσαρμογής, παρά την αναμφισβήτητη ποιότητα της δημοσιογραφίας που προσφέρουν. Και γυρνάμε το βλέμμα στα καθ’ ημάς: βλέπουμε τις κυκλοφορίες να συρρικνώνονται απελπιστικά, να χάνεται η καθημερινή αναγνωστική συνήθεια, οι νέοι να μην πιάνουν εφημερίδα στα χέρια τους πλην αθλητικής· και την αγορά να συγκεντρώνεται στο τελευταίο ανάχωμα: την Κυριακή. Μια πολυέκδοση-πακέτο, με πολλά έντυπα, με περιοδικά, και ένθετα, με ταινίες και μουσικές premium, ένα πακέτο ενημέρωσης και ψυχαγωγίας για όλη την οικογένεια. Μα ακριβώς αυτό το πληθωριστικό πακέτο,το “απ’όλα δι’ όλους”, ίσως είναι το κύκνειο άσμα μιας εποχής, της παλιάς εποχής, όπου η εφημερίδα αξίωνε καθολικότητα στην αφήγηση του κόσμου, απευθυνόμενη σε ένα ευρύ, μαζικό κοινό, ανθρώπων που ήξεραν ανάγνωση, και συμμετείχαν στο κοινωνικό μέσα από συγκεκριμένες οργανώσεις της εργασίας, της οικογένειας, του χρόνου και του χώρου. Στον 21ο αιώνα η καθολικότητα είναι άλλου γένους, η εργασία μετασχηματίζεται μαζί με την αντίληψη του χρόνου και της εδαφικότητας, το νοικοκυριό παίρνει δεκάδες νέες μορφές, η ανάγνωση μετατοπίζεται: από το χάρτινο στατικό πεδίο που απαιτεί κρίση και φαντασία, στη δυναμική, διαρκούς ροής, πολυνηματική, πολυεικονική οθόνη. Η ανάγνωση μετατοπίζεται μαζί με τη ζωή, δεν χάνεται· οι αναγνώστες δεν χάνονται, μάλλον πληθαίνουν, αλλά τους χάνει το χαρτί.

Για να μη τους χάσει όλους, το χαρτί οφείλει να απαρνηθεί την αξίωση καθολικότητας που είχε στους περασμένους αιώνες. Δεν μπορεί να αφορά όλους, σε καθετί, σε κάθε πεδίο, με κάθε τρόπο. Οφείλει να εστιάσει και να εμβαθύνει, να διαλέξει κοινό, ομάδες κοινού με ορισμένα ενδιαφέροντα, ανάγκες και γούστα, και να υπηρετήσει αυτές τις ομάδες προσφέροντας μοναδικές ποιότητες. Από σούπερ μάρκετ, με όλα για όλους, σε χαμηλές τιμές, με υπερπροσφορές, να γίνουν μπουτίκ με επιλεγμένα είδη κορυφαίας ποιότητας, με υψηλή αναγνωρισιμότητα στο design, στο brand name, στον χαρακτήρα και το κύρος των υπογραφών. Είναι ένας δρόμος αυτός, ένας πιθανός τρόπος επιβίωσης.

Είναι δύσκολος δρόμος ασφαλώς. Μαθημένος σε τρόπους περασμένων εποχών, με μικροεξαρτήσεις, με αδράνειες, με κόπωση, με ελλιπή μόρφωση, χωρίς ισχυρά κίνητρα, ο έντυπος δημοσιογράφος καλείται τώρα να επανεφεύρει τον εαυτό του, να δυσκολέψει τον εαυτό του, να τον ξεπεράσει. Είναι ρίσκο χωρίς εξασφάλιση, πλην μιας: να κερδίσει το επάγγελμά του, να συνεχίζει να δουλεύει αξιοπρεπής και αυτάρκης, αφήνοντας πίσω του την αλαζονεία της 4ης εξουσίας, την οκνηρία και τη μονομέρεια. Οι απαιτητικές ομάδες κοινού ζητούν από τους δημοσιογράφους να είναι τα πρώτα φιλοπερίεργα βλέμματα, τα μαχητικά στόματα, οι ριψοκίνδυνες συνειδήσεις, οι story tellers των καιρών. Τίποτε λιγότερο. Αυτό μόνο άνθρωποι το μπορούν, κανένα hardware, κανένα software.

buzz it!

12 Σχόλια
  • skoug
    REPLY

    Κείμενα σαν κι αυτά που διαβάζουμε από την πέννα σου, βεβαιώνουν πως δημοσιογράφοι πρώτα φιλοπερίεργα βλέμματα, μαχητικά στόματα, ριψοκίνδυνες συνειδήσεις, story tellers των καιρών, δεν είναι υπό εξαφάνιση. Εύγε!
    (Μακάρι μα είχαμε έστω και ένα τέτοιο δείγμα δασκάλου, για να κάνω τη σύνδεση με την προηγούμενη ανάρτηση)

  • Argos
    REPLY

    Έχετε απόλυτο δίκιο σε όλα. Γι’ αυτό και το επάγγελμά σας, στην Ελλάδα, είναι καταδικασμένο, όσο το συνεχίζουν έτσι.
    Η τελευταία παράγραφος τα περιγράφει μια χαρά. Είναι δεδομένο ότι δεν θα διάβαζα κανέναν δημοσιογράφο σε ηλεκτρονική μορφή, αν έγραφε όπως και στο χαρτί. Φτάνει πια με τους ξερόλες του copy-paste. Τουλάχιστον οι περισσότεροι «ηλεκτρονικοί ανταγωνιστές» τους δίνουν και κανα link.
    Α, και ένα τελευταίο. Την εφημερίδα την αγοράζω και περιμένω να το σέβεται. Το οποιοδήποτε κακό ηλεκτρονικό προϊόν, που δεν το πληρώνω, δεν μπορώ να το κατηγορήσω, απλά το προσπερνώ.

  • espoir
    REPLY

    Δυστυχώς, το απαιτητικό κοινό που αναγνωρίζει τις καλές πένες έχει συρρικνωθεί δραματικά. Τόσο που είναι αμφίβολο αν μπορεί να τις συντηρήσει, όσο αυτές βρίσκονται διασκορπισμένες σε δεκάδες εφημερίδες.

  • bastet
    REPLY

    xydakis said:

    Αυτό μόνο άνθρωποι το μπορούν, κανένα hardware, κανένα software.

    kyrie xydaki, eixa tin timi na mathw prosfata (empeirikws) oti to software (h Texnologia na poume olikws), mporei na epiferei sth zwh mas tin hameni timh ths DhmoKRATIAS kai tin polupothhth GNWSH (awareness) ya tin opoia doulevoun kai idrwnoun oi osoi ligoi entimoi dimosiografoi (kai atromitoi kallitexnes), opote h teleutea sas auti frash, enw katalavenw poso petiximena sarkazei tous texnologous pou mas ehoun priksei stin arcadia tou gadget, mou einai synama apelpistika lathasmeni stin ousia tis. Dioti sto katw katw tis grafhs, kai to Google anthrwpoi to skeftikan kai to ekrinan gia na to dimiourgisoun!

    MEta Timhs…

  • bastet
    REPLY

    h google ine ‘maxhtiko stoma’ trust me

    @anasthod, …., mou kovoun ta sxolia oi agyrtes edw pera! ithela na sou pw poso se pethymisa… pou ine ekeino to blog me ta poihmata sou?

    • anasthod
      REPLY

      τα ποιήματα ήταν του Στάθη σε μελοποίηση των «φίλων» υπό την αιγίδα του ράδιο «Ε». Το blog το ρημάξανε οι κομμουνιστές, διότι, είπαν, αποτελούσε ευρωπαϊκό άντρο καπιταλιστικής προπαγάνδας κι αμερικανικού ιμπεριαλισμού. Προβατοκάτσια τα πιο πολλά λεγάμενα.

      • bastet
        REPLY

        wx, stin pesane (kai ‘sena) MATatzides politistikoi? hmmm…ma nai vevea,sinithws mesa apo ENTYPA kanoun tis vromeres dulies tous… yati na ekplisometha pia, as to paroume poihtika na teliwnoume kai m’autous, apo trelo-comment pws pas alhthia?

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Στοιχεία επικοινωνίας
Twitter