«Χάσαμε μέρος της κυριαρχίας μας…» Ο φόβος παγώνει την κοινωνία

Αντίο παλιέ κόσμε, αντίο πολύ

Κανένα Πρόγραμμα Σταθερότητας και Ανάπτυξης, κανένα σχέδιο διάσωσης από το Βερολίνο ή τις Βρυξέλες δεν μπορεί να μάς σώσει από τους εαυτούς μας. Οι περικοπές και οι ενέσεις χρήματος ίσως αποτρέψουν την πτώχευση, αλλά δεν θα αλλάξουν το παράδειγμα διοίκησης, τον τρόπο διαβίωσης, τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τους εαυτούς μας, συλλογικά και ατομικά.

Ξανά: Το ζητούμενο δεν είναι να συνεχίσουμε να καταναλώνουμε εις το διηνεκές, να σπαταλάμε, να σωρεύουμε, να δανειζόμαστε εν απληστία και εν αφροσύνη. Το ζητούμενο είναι να απαλλαγούμε απ’ όλο αυτό το υπόδειγμα βίου, που στηρίζεται σε παλαιές βεβαιότητες, στις βεβαιότητες της διαρκούς προόδου, της διαρκώς διαστελλόμενης ανάπτυξης, της διαρκούς επέκτασης, της αυτοτροφοδούμενης κερδοφορίας. Αυτές οι βεβαιότητες, καταγόμενες εκ της Βιομηχανικής Επανάστασης και του ντετερμινισμού του 18ου-19ου αιώνα, έχουν κλονιστεί καίρια και από την επιστήμη και από τον ιστορικό- επιστημομολογικό στοχασμό ― προ πολλού. Δεν είναι καν βεβαιότητες, είναι δοξασίες, στις οποίες εναποθέτουν τη μοίρα τους οι μάζες· ενόσω κάποιοι illuminati σωρεύουν πλούτο και εξουσία.

Ο πλούτος δεν παράγεται από τον εαυτό του. Οι πηγές και η ενέργεια δεν είναι ανεξάντλητες. Ο κόσμος δεν είναι άπειρος. Ο πλανήτης μας είναι πεπερασμένος και κλειστός, μια μοναχική μπλε σφαίρα στο απροσπέλαστο (προς το παρόν) διάστημα. Η οικονομική ανάπτυξη δεν αποτρέπει τον πόλεμο ― το αντίθετο, ίσως. Το κυριότερο: ζούμε σε έναν κόσμο όπου αυτές οι γνώσεις μπορούν να γίνουν κτήμα του καθενός· οι τηλεπικοινωνίες και η πληροφορική αναπτύχθηκαν από το στρατιωτικό και το χρηματοπιστωτικό σύστημα, για δικά τους οφέλη, αλλά η διασπορά τους στις κοινωνίες άλλαξε ραγδαία τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τον χώρο και τον χρόνο, δημιούργησε φαντασιακές κοινότητες, μετασχημάτισε τα υποκείμενα, ατομικά και συλλογικά, επιτάχυνε την ιστορία, περισσότερο ίσως και από την τυπογραφία ή την ατμομηχανή.

Αυτή η νέα επίγνωση της ανθρώπινης κατάστασης αναδύεται δραματικά με την παγκοσμιοποίηση, παράλληλα με την κατίσχυση της ιδεολογίας της απληστίας, ιδεολογίας της ακατάσχετης συσσώρευσης πλούτου με κάθε τίμημα. Μια νέα γενική διάνοια.

Μια νέα γενική διάνοια κυοφορείται δύσκολα, επώδυνα, στα έγκατα της κοινωνίας, βουβά, με πρόδρομες αναταράξεις, σαν αχνές αναγγελίες σεισμού. Οι νέοι, γεννημένοι με Ιντερνετ και κινητά, καλωδιωμένοι από τα γεννοφάσκια τους, γαλακτισμένοι στο κυβερνοσύμπαν, αφουγκράζονται εναργέστερα αυτό το επερχόμενο κύμα. Είναι οι μόνοι άλλωστε που μπορούν να ζουν στις φαντασιακές κοινότητες του Δικτύου ―Ελληνες, Αργεντίνοι και Νεοζηλανδοί συμβιώνουν στην ίδια guild του Warcraft ή βελτιώνουν τον κώδικα του Firefox― και ταυτοχρόνως να βγαίνουν στον φυσικό χώρο, στην ένυλη πραγματικότητα, με άνεση, φυσικοί και χαλαροί, νεοχίππυς, τοπικοί σαμάνοι και πολίτες του κόσμου μαζί, glocal υποκείμενα.

Ο παλιός κόσμος, αγκυλωμένος ακόμη στο παλαιό παράδειγμα της διαρκούς υλικής συσσώρευσης, της υλικής κυριαρχίας και της υποταγής, πλέει μέσα στην άγνοια, την αδράνεια, την αδιαφορία. Ετσι κινούνται η Ελλάδα, η Ευρώπη: μέσα σε ένα κλειστό αυτοαναφορικό σύμπαν, περίκλειστες και αδρανείς, με βραχεία όραση, αντλώντας από στερεότυπα του παρελθόντος. Ετσι κινούμαστε, και τούτη την ώρα της κρίσης. Διψώντας για περισσότερο δανεικό χρήμα, για περισσότερα αυτοκίνητα, περισσότερα γκάτζετ με μπαταρίες, ενέργεια, νερό, χώρο, δημητριακά, βοδινό, υβρίδια, μεταλλαγμένα, υπηρέτες, λαθρομετανάστες, τοξικά, χωματερές, αστυνομίες, κάμερες επιτήρησης, γκέτο, φαβέλες, μίσος.

Less is more: Τη σοφία τούτη, σοφία των αρχαίων μυστικών, μάς την ξαναπρόσφερε ο μοντερνισμός στον 20ό αιώνα· ο αρχιτέκτων Mies van der Rohe την διατύπωσε σε λόγια, και την εφάρμοσε υπέροχα στη Neue Nationalgalerie του Βερολίνου. Το λιγότερο είναι περισσότερο ― θα μπορούσε να το ‘χει πει ο Ηράκλειτος. Να τι μπορεί να βρίσκεται στον πυρήνα της νέας ευαισθησίας για τις κοινωνίες, τις ζωές μας, το οικοσύστημα, τον μικρό μπλε πλανήτη.

Η Ελλάδα δυο φορές σε έναν χρόνο βρέθηκε στο επίκεντρο του διεθνούς ενδιαφέροντος υπερμοντέρνα: τον Δεκέμβρη ’08, με το βίαιο ξέσπασμα του φαντασιακού, και τώρα, με την καινοφανή κατάρρευση μιας ευημερούσας χώρας του ευρώ. Και τις δύο φορές η Ευρώπη και όλοι είδαν στην ελληνική περίπτωση τα σημάδια ενός κόσμου που αναδύεται, τρομερός και καινούργιος. Αυτό τον κόσμο οφείλουμε να αναστοχαστούμε· εμάς.

φωτ.: Ελισάβετ Μωράκη

buzz it!

19 Σχόλια
  • exiled
    REPLY

    Ο όρος glocal μου ήταν άγνωστος. Είδα πως έχει ιστορία από τις αρχές του ’90. Εξαιρετικά εύστοχος. Όπως και το κείμενο, που, όλως παραδόξως, είναι αισιόδοξο. Σπάνιο για τον συγγραφέα.

  • Kapsoulis
    REPLY

    Για αρχαιους μυστικους δεν ξερω.Αλλα ειναι κοινο μυστικο η ξεχαρβαλωμενη παιδεια μας και η μεγαλη αναγκη να επανελθουμε στις ριζες μας.
    Να καταλαβουμε οτι καλο ειναι το Ιντερνετ αλλα την παγκοσμιοτητα την δινουν οι Κυνικοι οι Πλατωνικοι και ολη η αρχαια ελληνικη φιλοσοφια.Χωρις αυτους δεν εχουμε glocal αλλα Iglocal
    οπου το «Ι» δεν ξερω αν θα προερχεται απο το Information η το Idiots.

  • n.koukos
    REPLY

    Αααχ, κανείς δεν τα είπε αυτά στον Αλ Γκορ, ακόμα πετάει μόνο με ιδιωτικά αεροπλάνα. Πομφόλυγες, λίγο άβαταρ, λίγη λιτότητα και το λάπτοπ μου.

    Δηλαδή θα πληρώσετε και οι δημοσιογράφοι φόρους όπως οι άλλοι;
    Ακόμα και στους αθλητές έβαλαν επιτέλους χέρι, αλλά για τα φιλαράκια τους τους δημοσιογράφους τίποτα.

    Κρίμα, συνήθως σκέφτεστε πριν γράψετε.

  • manolis
    REPLY

    Αναστοχασμός ήδη γίνεται από πολλούς. Το ζητούμενο είναι να γίνει ο κυρίαρχος. Πρέπει πολλοί περισσότεροι να είναι αυτοί, που αυτοκαθορίζοντε πού προσπαθούν να πάνε τη σκέψη τους και τη ζωή τους και όχι να τούς τά πάνε. Εκπαιδευτικαμε νά ακούμε θορύβους όχι την αλήθεια. Για να γυρίσει ο ήλιος θέλει δουλιά πολλή. Ας αρχίσουμε νά εκπαιδευόμαστε στήν ανοχή της αλήθειας γιά νά περάσουμε και στην αποδοχή της. Καί σήμερα είναι το ότι είναι αληθινό είναι και εθνικό. Καί παραφράζοντας για νά είμαι στο πνεύμα του κειμένου σας ότι είναι αληθινό είναι πανεθνικό.

  • ionianstar
    REPLY

    Πολύ ωραίο το ποστ. Εύστοχα στοχαστικό. Των καιρών πόνημα. Είναι η πρώτη φορά που διβάζω τούτο το μπλόγκιον. Θα είμαι αναγνώστης σου.

  • Πάνος
    REPLY

    Το πρόβλημα είναι στον τρόπο μετάβασης από το ένα παράδειγμα στο άλλο. Σέρνοντας απ’ τα μαλλιά, δεν πας πουθενά.

  • Odyssey
    REPLY

    Θα σας το «κλέψω». Εξαιρετικό. Όπως και τα προηγούμενα. Κυρίως, εύστοχο.
    Και ακόμα πιο κύριο, είναι πρόταση.
    Επαναστατική.

  • τρολ
    REPLY

    Καλέ τί λέτε? Ποιοί όλοι φταίμε, ποιοί δανειστήκαμε, πήραμε αυτοκίνητα, γκάτζετς, σπίτια, και δεν συμμαζεύεται? Λίγοι -αν και αρκετοί σε αριθμό- είναι αυτοί που ξόδεψαν και διαχειρίστηκαν προκλητικά. Ε μην μπούμε τώρα όλοι στο ίδιο τσουβάλι ότι «όλοι φταίμε», άλλο αν όλοι τα λουζόμαστε. Κατά τ άλλα, για το μέλλον του πλανήτη και save us from ourselves, συμφωνώ.

    • gritz
      REPLY

      Αυτοί οι λίγοι ή αρκετοί που δανειστήκανε, πήρανε αυτοκίνητα, γκάτζετς, σπίτια και δεν συμμαζεύεται, κάθονται τώρα στο σβέρκο μας. Και με τόσο λίπος, μας βαραίνουν. Αφόρητα.
      Τι να κάνουμε όμως εμείς οι λοιποί; Να τους κουβαλήσουμε, να τους βγάλουμε στην πλάτη μας από τη χαράδρα; «Αλληλεγγύη» γάρ; Or it’s better to get rid of them, and how?
      Εδώ σε θέλω μάστορα! Η κομβική πολιτική απάντηση στο δίλημμα αυτό είναι που ζητείται τώρα, από κυβέρνηση και κόμματα.

  • galones
    REPLY

    @τρολ
    Θα συμφωνήσω μαζί σου. Αυτό το «φταίμε, υπερκαταναλώνουμε,δανειστήκαμε, την βάψαμε, ας την πληρώσουμε» είναι μια καραμέλλα που το σύστημα μας πουλάει συνέχεια απο τα ΜΜΕ προκειμένου να μας ενοχοποιεί διαρκώς και να περνάει την δική του καταστολή. Μια συνθήκη δηλαδή, όπου όλα τα παράνομα διαφυγόντα κέρδη απο καταχρήσεις δημόσιου χρήματος χαίρουν ασυλίας, οι κάτοχοί τους τα γλεντάνε αδιάφοροι για κάθε κρίση αφού δεν τους αγγίζει κι ένοχος πρέπει να αισθάνεται ο…μισθωτός κι ο συνταξιούχος.
    Τέτοια απολίτικη ανάλυση και εξομείωση μικροαστικού τύπου που μπερδεύει τα ξερά με τα χλωρά να την βράσω.Επιτέλους η γκρίνια προς πάσα κατεύθυνση δεν βοήθησε ποτέ.Καμμιά συγκεκριμένη πρόταση υπάρχει;

    • gritz
      REPLY

      Δεν είναι μόνον τι μας πουλάει το σύστημα, ούτε μόνον τα διαφυγόντα κέρδη απο καταχρήσεις δημόσιου χρήματος. Πέρα από τα αποτελέσματα της κρατικής και πολιτικής διαφθοράς, στην πλάτη μας κουβαλάμε και τα βάρη που παρήγαγε μέρος της καθαρά «ιδιωτικής» κοινωνίας, με τις νοοτροπίες του και το «μετά από μας άς έλθει ο κατακλυσμός». Κυρίως «ενδοκοινωνικό» είναι το ρήγμα. Ο ιδιωτικός τομέας της Ελληνικής οικονομίας (και όχι μόνον της Ελληνικής) δεν είναι λιγότερο άρρωστος από τον δημόσιο. Η υπερπολιτικοποίηση των πάντων, τόσο συνήθης στους αριστερούς, συνήθως είναι υπεκφυγή.

  • τρολ
    REPLY

    Πιστεύω ότι μάλλον θα γίνουν λίγο πιο βίαια τα πράγματα, μην πω αρκετά, εκεί είναι λίγο επίφοβο πως θα εκδηλωθεί, από ποιόν προς ποιόν δηλαδή. Όχι ότι τα προηγούμενα χρόνια δεν ήταν βιασμός αυτό το πράγμα των μερικών που καταχράστηκαν τα πάντα -και αλήθεια σαν πολίτες εσείς δεν το νοιώθατε έτσι ή ζούσατε το δικό σας glocal awakening?- και μετά είναι να μην καγχάζεις για την έκπληξη που δείξαν πολλοί για την έκρηξη βίας του Δεκεμβρίου? Πρώτη φορά ένοιωθε ο κόσμος βία στο πετσί του? Λες και μέχρι τότε ήμασταν καλά ενώ στην πραγματικότητα μέχρι τότε βασίλευε η αναρχία, ή τέλοσπαντων, χειρότερα, ένα αναρχο σύστημα όπου δεν μπορούσες να καταλάβεις τί παίζει σε -έστω και προσωπικά- θέματα εργασίας, ιδιοκτησίας, σύστημα υγείας κτλ γιατί ποιός τους έχεζε τους κανόνες, άμα έχεις μπάρμπα διάβαινε, αν δεν έχεις ζήσε την απόλυτη ξεφτίλα. Δεν ξέρω ρε παιδιά τί λύση υπάρχει αλλά ας αρχίσουμε από το να παραδεχτούμε μερικά αυτονόητα, και ένα από αυτά, για μένα τουλάχιστον, είναι ότι η τελευταία δεκαετία, μα 2004 ήταν, μα 2008, με έπνιγε! Εσάς όχι?

  • maigret
    REPLY

    mescaline zeitgeist (μίας εποχής που μάλλον τελειώνει)

    πολύ καλό το κείμενο για άλλη μία φορά

  • άχυρο
    REPLY

    βρε, maigret,
    και τι λες να ακολουθήσει;; μια εποχή άσκησης; ήπιας κατανάλωσης; επιστροφή στην πνευματική ζωή; επιστροφή στη φύση; ποιο θα είναι το υποκατάστατο της μεσκαλίνης; η εργασία κι η χαρά λόγω του οτι θα έχουν εξαφανιστεί, π.χ. οι πλούσιοι κι οι πλεονέκτες;;

    βρε, maigret,
    δεν υπάρχει τέλος εποχής εδώ που φτάσαμε. εκτός κι αν περιμένεις κι εσύ την επανάσταση.. αστείο, αλλά υπάρχουν πολλοί που περιμένουν!!

  • gritz
    REPLY

    This is the way the world ends
    Not with a bang but a whimper.

    Αυτός είναι ο τρόπος που τελειώνει ο κόσμος
    Όχι μ’ ένα πάταγο αλλά μ’ ένα λυγμό.

    T.S. Eliot, The Hollow Men – Οι κούφιοι άνθρωποι

  • bfo
    REPLY

    Οι νέοι, γεννημένοι με Ιντερνετ και κινητά, καλωδιωμένοι από τα γεννοφάσκια τους, γαλακτισμένοι στο κυβερνοσύμπαν, αφουγκράζονται εναργέστερα αυτό το επερχόμενο κύμα. Είναι οι μόνοι άλλωστε που μπορούν να ζουν στις φαντασιακές κοινότητες του Δικτύου ―Ελληνες, Αργεντίνοι και Νεοζηλανδοί συμβιώνουν στην ίδια guild του Warcraft ή βελτιώνουν τον κώδικα του Firefox― και ταυτοχρόνως να βγαίνουν στον φυσικό χώρο, στην ένυλη πραγματικότητα, με άνεση, φυσικοί και χαλαροί, νεοχίππυς, τοπικοί σαμάνοι και πολίτες του κόσμου μαζί, glocal υποκείμενα.

    Ο παλιός κόσμος, αγκυλωμένος ακόμη στο παλαιό παράδειγμα της διαρκούς υλικής συσσώρευσης, της υλικής κυριαρχίας και της υποταγής, πλέει μέσα στην άγνοια, την αδράνεια, την αδιαφορία. Ετσι κινούνται η Ελλάδα, η Ευρώπη: μέσα σε ένα κλειστό αυτοαναφορικό σύμπαν, περίκλειστες και αδρανείς, με βραχεία όραση, αντλώντας από στερεότυπα του παρελθόντος. Ετσι κινούμαστε, και τούτη την ώρα της κρίσης. Διψώντας για περισσότερο δανεικό χρήμα, για περισσότερα αυτοκίνητα, περισσότερα γκάτζετ με μπαταρίες, ενέργεια, νερό, χώρο, δημητριακά, βοδινό, υβρίδια, μεταλλαγμένα, υπηρέτες, λαθρομετανάστες, τοξικά, χωματερές, αστυνομίες, κάμερες επιτήρησης, γκέτο, φαβέλες, μίσος.

    Από τη μια μέλλον [οι «καλωδιωμένοι» και καλές οι «φαντασιακές κοινότητες του Δικτύου», «guild του Warcraft», «βελτίωση του Firefox»], και από την άλλη «όχι περισσότερα γκάτζετ, μπαταρίες, ενέργεια, χωματερές κλπ» γιατί αυτά είναι «παλαιός κόσμος».

    Και με τον αστυφύλαξ και με τον χωροφύλαξ.

    Είναι η παλαιά γνωστή δυιστική διάκριση νού-σώματος.

    Εδώ ο νούς είναι οι καλωδιωμένοι που τάχατες ξεπέρασαν τους φυσικούς περιορισμούς και (αόρατο) σώμα οι υλικές συνθήκες που τους επιτρέπουν αυτό το ξεπέρασμα (βιομηχανίες, ηλεκτρονικά, εργάτες του Τρίτου Κόσμου, πρώτες ύλες, γκάτζετς κλπ).

  • skoug
    REPLY

    Αντίο παλιέ κόσμε ή πώς η κυβέρνηση με ορθοπεταλιά οδεύει στο ταμείο για να καταθέσει και τον τελευταίο μας οβολό!
    (συνειρμικά στα καίρια και εύστοχα του Ν.Ξ.)
    Η προσπάθεια που γίνεται δεν έχει στόχο τους μισθωτούς! Ποιος δίνει δεκάρα γι’ αυτούς; Η προσπάθεια που γίνεται είναι μέσω των μισθωτών να γονατίσει κάθε παραγωγική δραστηριότητα στο κομιτάτο που λέγεται Ελλάδα. Κόβοντας μισθούς και επιδόματα, προσθέτοντας φόρους έμμεσους και άμεσους περιορίζεται η αγοραστική δύναμη του κοσμάκη στο 15, 20, 30% -ίσως και πάρα πάνω. Αυτή την μείωση θα την παρααισθανθούν οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις αφού δεν πρόκειται να αλλάξουμε τον καναπέ που έχει σπάσει, πολύ περισσότερο να αγοράσουμε επίπλωση στη κόρη μας που παντρεύεται, δεν θα αγοράσουμε παπούτσια αυτό το χρόνο, δεν θα κάνουμε τις διακοπές που συνηθίζαμε, δεν θα αγοράζουμε για το καθημερινό μας τραπέζι όλα εκείνα που είχαμε συνηθίσει. Κι έτσι ο επιπλοποιός και το επιπλάδικο θα αισθανθούν την κρίση και θα κλείσει, το ίδιο το υποδηματοποιείο και ο έμπορος παπουτσιών, το σουπερμάρκετ, ο ταξιδιωτικός πράκτορας και ο ξενοδόχος· κι οι απολύσεις έπονται. Θα ξεπεράσουν τη δίνη της κρίσης τα ΙΚΕΑ, τα LIDDLE και οι λοιπές μεγάλες πολυεθνικές που θα μείνουν μόνες στην Ελληνική αγορά απαλλαγμένες από τον μικρομεσαίο παραγωγό, μεταποιητή και έμπορα. Περί της αγοράς ο λόγος· και είναι το τελευταίο στάδιο εξώθησης προς την άρση κάθε παραγωγικής διαδικασίας στον τόπο αυτό· και τότε είναι που θα παραδοθούμε ολοκληρωτικά, που θα απολέσουμε τα κυριαρχικά μας δικαιώματα, θα γίνουμε οι τσουτσέδες της Ευρώπης και θα αποτελέσουμε το πιο φτηνό ευρωπαϊκό εργατικό δυναμικό και μια απόλυτα δική τους αγορά για μια αλόγιστη κερδοσκοπία των πολυεθνικών και κρατικών τραστ. Μόνη αντίδραση: ενίσχυση της παραγωγής, ενίσχυση του πρωτογενή και δευτερογενή τομέα, ενίσχυση της αγοραστικής δύναμης· αρκετά τα έργα υποδομής με η χωρίς κονδύλια ΕΕ· όχι αποδυνάμωση από κάθε στρατηγικό και κερδοφόρο τομέα του κράτους.

Leave a Reply to Πάνος Cancel Reply

Your email address will not be published.