Μήτις και πόρος για τα χρόνια του ζόφου Αυτοί που γλίτωσαν κι αυτοί που βούλιαξαν

Κάθαρση μετά την αμαρτία

Ναι, αμαρτήσαμε, αλλά η κρίση δεν οφείλεται μόνο στις αμαρτίες μας· αυτή η επίγνωση μπορεί να οδηγήσει σε κάθαρση. Διότι το επείγον τώρα δεν είναι να συνεχίσουμε να εξομολογούμαστε τις αμαρτίες της παρελθούσας δεκαετίας, αλλά να σχεδιάσουμε μια δυναμική, αποκαθαρμένη δεκαετία, με νέες ιδέες, νέες εννοιολογήσεις, νέες δυνάμεις. Για να καταφέρουμε να διατηρήσουμε ακέραια τη συνοχή της κοινωνίας, το κοινωνικό συμβόλαιο, τον πυρήνα των δημοκρατικών θεσμών, τη συνταγματική επιταγή, την Ελλάδα εντέλει.

Οσα διαβάζουμε στον ξένο τύπο, από κορυφαίους αναλυτές και ακαδημαϊκούς, διαφέρουν από αυτά που διαβάζουμε στην Ελλάδα. Σχεδόν όλοι ξεκινούν από την κοινή διαπίστωση ότι η ελληνική περίπτωση είναι έκφραση της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης, η οποία άρχισε το 2008 και ακόμη δεν έχει δείξει το χειρότερο πρόσωπό της. Οι περισσότεροι εστιάζουν την προσοχή τους στις δομικές αδυναμίες της Ευρωπαϊκής Ενωσης: στην πολιτική ολοκλήρωση που δεν ήρθε ποτέ, στο ενιαίο “σκληρό” νόμισμα χωρίς κοινή οικονομική πολιτική, στο Σύμφωνο Σταθερότητας που δεν προέβλεπε κρίσεις… Πολλοί μιλούν για τις ογκούμενες αδυναμίες των ΗΠΑ, και προβλέπουν αστάθεια που μπορεί να επηρέασει και την Κίνα.

Ζούμε ιστορικές στιγμές, και θα τις ζούμε εφεξής με επώδυνο τρόπο. Ο παγκόσμιος πόλεμος του 21ου αιώνα θα είναι οικονομικός· η κατανομή υλικών πόρων, η κατάρρευση κοινωνικών δομών, η αμφισβήτηση θεσμών, η πληβειοποίηση πληθυσμών, η μεταφορά κεφαλαίων, ο εκβιασμός κρατών, θα είναι τα νέα όπλα και οι νέες ασύμμετρες απειλές.

Φυσικά, δεν έχουν κριθεί όλα. Τα δημοκρατικά κράτη έχουν το περιθώριο να αντιδράσουν συντονισμένα και να αποτρέψουν τα χειρότερα σενάρια για τους λαούς και τον πλανήτη. Αλλά η δυναμική των συμβάντων είναι ρευστή· χαοτική την χαρακτηρίζει ο διακεκριμένος Αμερικανός γεωπολιτικός αναλυτής Ιμάνουελ Βάλερστάιν.

Σε αυτή την προοπτική πρέπει να δούμε και τους εαυτούς μας, χωρίς περιττή αυτοενοχοποίηση. Ναι, αμαρτήσαμε, αλλά η κρίση δεν οφείλεται μόνο στις αμαρτίες μας· αυτή η επίγνωση μπορεί να οδηγήσει σε κάθαρση. Διότι το επείγον τώρα δεν είναι να συνεχίσουμε να εξομολογούμαστε τις αμαρτίες της παρελθούσας δεκαετίας, αλλά να σχεδιάσουμε μια δυναμική, αποκαθαρμένη δεκαετία, με νέες ιδέες, νέες εννοιολογήσεις, νέες δυνάμεις. Για να καταφέρουμε να διατηρήσουμε ακέραια τη συνοχή της κοινωνίας, το κοινωνικό συμβόλαιο, τον πυρήνα των δημοκρατικών θεσμών, τη συνταγματική επιταγή, την Ελλάδα εντέλει.

no comments
  • Αντώνης
    REPLY

    Όντως είναι χαρακτηριστική (και για μένα, πολιτικά ύποπτη) η ασυμβατότητα της καθ ημών ηθικολογίας-φολκλορολογίας-ερασιτεχνικής ανθρωπολογίας του «εθνικού χαρακτήρα» με τις δομικές αναλύσεις που επικρατούν στο εξωτερικό.

    Για πρόσφατο Wallerstein, βλ. και εδώ. http://radicaldesire.blogspot.com/2010/05/immanuel-wallerstein.html

    Για μια κριτική του λόγου περί «εθνικής νοοτροπίας» εδώ: http://radicaldesire.blogspot.com/2010/05/blog-post_19.html

  • gritz
    REPLY

    Ίσως έχει περάσει ανεπιστρεπτί ο καιρός της ανάπτυξης (των ΑΕΠ, της «ευημερίας» κτλ). Και όχι μόνον για την Ελλάδα ή την Ευρώπη.
    Ίσως τα μέχρι σήμερα ισχύοντα βασικά οικονομικά «πιστεύω» είναι πλέον άκυρα.
    Ίσως το σταθερά αυξανόμενο κοινωνικό προίόν είναι μια αυταπάτη που την πιστέψαμε.
    Ισως μας περιμένουν σκληροί αγώνες αναδιανομής (μιάς πίττας που πιά δεν θα μεγαλώνει).
    Ίσως η οικονομική επιστήμη δεν έχει πιά συνταγές και έτοιμες λύσεις.

    http://www.spiegel.de/wirtschaft/0,1518,695286,00.html

  • leo
    REPLY

    Ίσως, για να συνεχίσω, είναι καιρός να αρχίσει η αποανάπτυξη. Μπορούμε να ζήσουμε και με λιγότερα σκουπίδια, σε χαμηλότερες ταχύτητες, σε καθαρότερο περιβάλλον, με περισσότερο ελεύθερο χρόνο. Ξέρετε, υπάρχουν παντού και στο Δυτικό κόσμο εκατομμύρια άνθρωποι που ζουν σε άλλα μέτρα, απλά δεν προβάλλονται ως πρότυπο. Ας ξαναγυρίζουμε στις παλιές γειτονιές μας και ας τις φτιάξουμε από την αρχή να είναι βολικές.

  • pavlosk
    REPLY

    Κάθαρση; Αμαρτίες; Η κρίση δεν οφείλεται μόνο στις αμαρτίες μας; Τι είναι όλα αυτά;

    Μα ασφαλώς και το τελευταίο πράγμα που φταίει είναι οι αμαρτίες μας. Αλλά ποιοι είμαστε οι «εμείς» που πρέπει να απολογηθούμε και να «καθαρθούμε». Ποιοι εμείς; Ποια «Ελλάδα»;

    Ποτε σε καμία χώρα το κοινωνικό σύνολο δεν ήταν ενιαίο και με ίδια συμφέροντα. Υπάρχουν διαιρέσεις (ή τάξεις αν θέλετε) οι οποίες και φέρουν συγκεκριμένες ευθύνες για τη σημερινή κατάσταση. Δεν μπορεί κανείς να ενοχοποιείται για πράξεις(ή αμαρτίες) άλλου. Και φυσικά ούτε να τις πληρώνει ούτε και να ενσωματώνει την ενοχή για αυτές…

Leave a Reply to gritz Cancel Reply

Your email address will not be published.