Οι Indignados διδάσκουν Εντός ιστορίας, χωρίς θαύμα

Mια φήμη από τη Μαδρίτη, την Πουέρτα ντε Σολ: «Κάνουμε ησυχία, για να μην ξυπνήσουμε τους Ελληνες», είπαν οι Indignados. Ψεύδος, αλλά το αναπαρήγαγαν εγχώρια μέσα, και δια της μικροσυκοφάντησης, ξύπνησαν το ήδη ερεθισμένο νεύρο του μουγγού λαού, του μεγάλου άγνωστου. O λαός, αυτός ο άγνωστος, πλημμύρισε τις πλατείες σχεδόν χωρίς συγκεκριμένο κάλεσμα, με την τουϊτερική κοινότητα διστακτική ή και ειρωνική, με το φέισμπουκ χαοτικό, με μεμονωμένα μπλογκ αγνώστου προλεύσεως να προσκαλούν διάσπαρτα. Ουσιαστικά το κάλεσμα έρχεται από την Πουέρτα ντελ Σολ, ως θεαματική αφορμή, και από το δεύτερο τσουνάμι που ανήγγειλε ο Παπακωνσταντίνου ως αναπότρεπτη μοίρα. Η απέραντη μικρομεσαία τάξη, αφού λούφαξε για αυτοσυντήρηση, ξεδιπλώνεται ενώπιον της επελαύνουσας καταστροφής της.

Μικρομεσαίο πλήθος είδα στην πλατεία Συντάγματος. Μέσο όρο Ελληνα, οικεία πρόσωπα και εμφανίσεις, νέοι ±30 στη συντριπτική πλειοψηφία, αλλά και μεγαλύτεροι, περιποιημένοι, με τζελαρισμένα μαλλιά και τσιτωμένα smartphones να βιντεοσκοπούν τους εαυτούς τους βρίζοντας το Κοινοβούλιο και όλο το πολιτικό σύστημα, κάτι μεταξύ χάπενινγκ, αυτοσχέδιας περφόρμανς και χαβαλέ. Χωρίς κεντρική καθοδήγηση, χωρίς σχέδιο, χωρίς πρόγραμμα, χωρίς αιτήματα άλλα από “φύγετε!” και «κλέφτες!»

Πλήθος μεγάλο και ανάμικτο, με πολλούς ολοφάνερα πρωτόβγαλτους στην εμπειρία του πεζοδρομίου, μη τυπικά πολιτικοποιημένους: σαν να είχαν μόλις σχολάσει ή να άφησαν το καφενείο και το λάπτοπ οι άνεργοι, και επιδόθηκαν σε άγρια συνθηματολογία, ακραία, σαρωτική, εναντίον του πρωθυπουργού, του αντιπροέδρου και του σύνολου πολιτικού προσωπικού.

Αγρια αντιπολιτικά συνθήματα από απολιτίκ πλήθος; Είναι μια επιπολής περιγραφή, παρακινδυνευμένη. Σίγουρα όμως ο πρωτοφανής παλμός και η μαζικότητα δεν προέρχονται από διάθεση χαβαλέ. Είναι πασίδηλη η αγανάκτηση, τη νιώθεις σωματικά, νιώθεις το θυμό, τον σπασμό αυτοσυντήρησης στο χείλος της καταστροφής που όλοι τη βλέπουν να επελαύνει. Ο χαβαλές άρα είναι φόρμα, δεν είναι κίνητρο.

Στόχος της οργής είναι οι συλλήβδην “κλέφτες” πολιτικοί, και ο ηγέτης πρωθυπουργός, πρώτα απ’ όλα· με συνθήματα, απεικονίσεις και εκφράσεις τέτοιας ωμής αποδοκιμασίας που κανένα τυπικά πολιτικό κίνημα δεν θα διενοείτο να εκφέρει. Υπό μία έννοια, και εφόσον συνεχιστεί αυτή η στάση, ο Γ. Παπανδρέου θα τελειώσει πολιτικά στον δρόμο, σύντομα, από ένα ανοργάνωτο, ανώνυμο πλήθος που έχει ελάχιστους ή κανένα ανθρωπολογικό δεσμό με το σύμπαν της Μεταπολίτευσης και του ΠΑΣΟΚ, και με το αφελές ναυάγιο του opengov.

Αυτή η ιδιότυπη μεταπολιτική του δρόμου και του πλήθους, όπως φάνηκε να αναδύεται στην πλατεία Συντάγματος, εμπεριέχει δυνάμεις δημιουργικής καταστροφής, και δυνάμεις αντιπολιτικές. Η οργή εφόσον μείνει τυφλή και διάχυτη, μπορεί να εκτονωθεί από δημαγωγούς, να χιεραγωγηθεί, να διοχετευθεί προς αλυσιτελείς, σκοτεινές οδούς. Αλλά και όχι.

Η πρόσφατη πείρα από τις πλατείες του Μαγκρέμπ και της Ισπανίας δείχνει ότι μπορεί ταχύτατα να προκύψουν αποτελεσματικές μορφές αυτοοργάνωσης, συντεταγμένος λόγος, ακόμη και ηγετικά πρόσωπα. Το αυθόρμητο δεν είναι χαοτικό, και το χαοτικό δεν είναι μηδενιστικό: από το άμορφο χάος μπορούν να προκύψουν έμμορφα σχήματα, ιδέες, νοήματα· αυτό περιγράφει η Γένεσις, καταγωγικό κείμενο της δυτικής σκέψης.

Οι πολιτικότεροι ημών, οι ντρεσαρισμένοι σε έναν ορισμένο τρόπο πολιτικής σκέψης αριστερορθόδοξο, κορέκτ, εκσυγχρονίζοντα ή νεοφιλελεύθερο, ασφαλώς θα παραξενευτούν απ’ όσα διαδραματίστηκαν την περασμένη Τετάρτη στο Σύνταγμα και τις άλλες πλατείες. Θα είναι σκεπτικιστές, θα εντοπίσουν νεολαϊκισμό, θα ανατριχιάσουν με τη ρητορική του κραυγάζοντος όχλου. Κανείς όμως δεν μπορεί να αρνηθεί τη δυναμική του πλήθους, πώς εισβάλλει στη σκηνή και αλλάζει συσχετισμούς, ανατρέπει στερεότυπα, πρωταγωνιστεί. Οταν το βουβό πλήθος αποκτά φωνή, μπορεί να ακουστεί και παράφωνο, τσιριχτό, υστερικό. Ομως έτσι ακούγεται η σιωπηλή πλειοψηφία, όταν αποφασίσει να σπάσει τη σιωπή της. Εχει πολλούς λόγους να τη σπάσει, κι αυτός είναι ο σημαντικότερος: νιώθει ότι απειλείται η ύπαρξή της, η υπόστασή της, η ίδια η ράθυμη πολυτέλεια της σιωπής.

Αφουγκραστήκαμε τη σιωπή μας, το φόβο, την αυτοσυγκράτηση. Κάναμε τα κουμάντα μας με το περίφημο “λίπος”. Τώρα ακούμε κραυγές.

[sneak preview]

φωτ.: Ελισάβετ Μωράκη
no comments
  • Στέλιος
    REPLY

    Οι πολιτικοί, οι πολιτικοί, οι πολιτικοί, οι πολιτικοί κ.ο.κ.

    «ανώνυμο πλήθος που έχει ελάχιστους ή κανένα ανθρωπολογικό δεσμό με το σύμπαν της Μεταπολίτευσης και του ΠΑΣΟΚ, και με το αφελές ναυάγιο του opengov»

    Aυτοί τη περίοδο 2004-2009 θα μας πείτε που βρίσκονταν;

  • Ανώνυμος
    REPLY

    Διαβάζουμε από το κείμενο με τίτλο «Ανθρωπιά και στρατηγική» του Νίκου Λυγερού:

    «Μπορεί η ανθρωπιά και η στρατηγική να μην συνδυάζονται τουλάχιστον φαινομενικά για τους μη ειδικούς. Όμως κάθε μη κυβερνητική οργάνωση που ασχολείται με ανθρωπιστικά θέματα, έχει ν’ αντιμετωπίσει στρατηγικά προβλήματα. Ο λόγος είναι απλός. Τα ανθρωπιστικά θέματα είναι ανάγκες που προέρχονται από ακραίες καταστάσεις. Και οι ακραίες καταστάσεις είναι εκ φύσης ο τομέας της στρατηγικής, η οποία είναι σκέψη σε πεδίο μάχης. Στον κοινό πυρήνα της ανθρωπιάς και της στρατηγικής, υπάρχει η αποτελεσματικότητα.
    Η αποτελεσματικότητα είναι ένα από τα βασικά και απαραίτητα κριτήρια κάθε πράξης και δράσης στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Είναι μάλιστα μία αρχή. Αν βοηθάς, πρέπει να είσαι αποτελεσματικός αλλιώς καλύτερα να ασχολείσαι με κοινωνικά θέματα που δεν αγγίζουν τον άνθρωπο. Ο συνάνθρωπος θέλει ένα χέρι πάνω στο οποίο μπορεί να στηριχθεί. Όλα τα άλλα είναι λεπτομέρειες».

    Διαβάζουμε το κείμενο «Η δημιουργικότητα των Ελλήνων» του Νίκου Λυγερού:

    «Όλα τα μέσα έχουν κατατρομάξει το λαό μας με την καταστροφολογία τους λες και έγινε καινούρια μόδα. Έτσι οι περισσότεροι δικοί μας έχουν την εντύπωση πια ότι όχι μόνο τίποτα δεν μπορεί να μας σώσει, αλλά ότι οι ίδιοι δεν αξίζουμε τίποτα. Είναι πραγματικά γελοίο να πιστέψουμε τέτοια προπαγάνδα. Ο ελληνικός λαός υπάρχει εδώ και χιλιετίες και πάντα το βλέμμα μας ήταν ανοιχτό προς τον κόσμο. Πάντα θεωρούσαμε ότι είχαμε ένα ρόλο να παίξουμε όχι στα λεγόμενα κοινά μόνο, αλλά στα κοινά του κόσμου. Ποτέ δεν ήμασταν πολλοί και συχνά ήμασταν σπάνιοι σε διάφορους τομείς, όπου η καινοτομία και η δημιουργικότητα είναι απαραίτητες. Ξαφνικά κάθε παρουσία που αφορά τους Έλληνες είναι στην καλύτερη περίπτωση μια θυματολογία, στις άλλες μας εξηγούν ότι δεν είχαμε ποτέ ήρωες, ότι ζούσαμε φιλελεύθερα ακόμα και υπό κατοχή, ότι δεν είχαμε σχέση με τους Αρχαίους, ότι αποτελούμε μια εκφυλισμένη παράσταση του Βυζαντίου. Και το πρόβλημα το αληθινό είναι ότι οι δικοί μας αρχίζουν και το πιστεύουν. Μας βομβαρδίζουν με ποσότητα και παραγωγικότητα και σιωπούν για την ποιότητα και τη δημιουργικότητα. Αν εγκλωβιστούμε σε ένα κοινωνικό πλαίσιο, θα πέσουμε όντως στην παγίδα αυτού του δόγματος. Αλλά πότε ο ελληνισμός ασχολήθηκε με την κοινωνία, για να το κάνει τώρα; Η απάντηση είναι απλή: ποτέ! Ο Ελληνισμός σχετίζεται με την Ανθρωπότητα και τον Χρόνο. Ζει για την πρώτη και πεθαίνει για τον δεύτερο. Αυτές είναι η οντολογία και η τελεολογία του. Όλα τα άλλα είναι λεπτομέρειες. Δεν μπορούν απλώς να μας περιορίσουν στον ρόλο του θύματος, για να μας εξοντώσουν νοητικά, διότι το πρόβλημα δεν είναι οικονομικό, όπως νομίζουν οι περισσότεροι. Το θέμα είναι αποκλειστικά κατά πόσο εμπιστευόμαστε τον εαυτό μας και τους δικούς μας. Αντέξαμε γενοκτονία, αντισταθήκαμε σε γενοκτονία μνήμης και τώρα πρέπει να αποδείξουμε στους εαυτούς μας πρώτα ότι αξίζουμε όχι τη μοίρα μας, διότι μπορούμε να τη γράψουμε εμείς, αντί να περιμένουμε από τους άλλους, όταν κοιμόμαστε, αλλά ότι αξίζουμε διότι είμαστε άξιοι για το έργο που παράγουμε για την ανθρωπότητα. Μας έχουν φλομώσει με αξιολογήσεις που δεν καταλήγουν πουθενά, ενώ κανείς δεν μιλά για αξιολογία λες και είναι μια άγνωστη λέξη ή μάλλον απαγορευμένη στο ελληνικό λεξιλόγιο. Ακόμα και θεσμικά το πλαίσιό μας είναι ξεκάθαρο. Ανήκουμε στον ΟΗΕ, στο ΝΑΤΟ, στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στην Ευρωζώνη. Σε αυτό το πλαίσιο παίζουμε, διότι έγινε με την πάροδο του χρόνου πεδίο δράσης. Κι αν μας αμφισβητούν, δεν πειράζει. Την ελιά την χτυπούν, όταν έχει καρπούς. Δεν το λέμε μόνο εμείς, αλλά ο ίδιος ο Leonardo da Vinci, ο οποίος είχε ως μοναδικό πρότυπο τον Αρχιμήδη. Ας συνεχίσουμε λοιπόν το έργο μας ως Έλληνες κι ας αδιαφορήσουμε για τις κριτικές και τις αδικίες. Απλώς ας δώσουμε κουράγιο στους συμπατριώτες μας όχι από ελεημοσύνη, αλλά από αγάπη προς τη δημιουργικότητά τους που φέρνει την ομορφιά, τη μόνη που θα σώσει τον κόσμο, όπως έλεγε ο Dostoïevski».

    Τα κείμενα βρίσκονται στο: http://www.lygeros.org/

  • no frost
    REPLY

    Μ’ αρέσει αυτό το κείμενο γιατί έχει ακριβείς διατυπώσεις, ενός ρεπορταζιακού λόγου, που καταγράφει αντικειμενικά, σαν κάμερα το γεγονός, τις στάσεις και τις εκφράσεις των ανθρώπων στην συγκέντρωση.Είναι δύσκολο και μαγικό να γράφεις σαν να ήσουν φακός και να βρίσκεις το επίκεντρο, να βρίσκεις τον στόχο, ως αντικειμενικός μάρτυρας, και μάλιστα με μεστό,δωρικό τρόπο.Εδώ, φαίνεται κι η μεγάλη εμπειρία αυτού που γράφει,όταν πέρα απο τις εικόνες του «monitor» μπορεί να μας μεταφέρει κι εκτιμήσεις του, προφανώς έγκυρες.Κάτι μου λέει ότι είχες αγωνία να δείς το πραγματικά σημαίνει αυτη η νέα κατάσταση κι έτσι είχες μεγάλη αυτοσυγκέντρωση..Ορθοτομημένος λόγος. Μπράβο Νίκο!

  • ilias
    REPLY

    Το περασμένο χρόνο έγιναν (βάσιμη πηγή , δηλαδή η αστυνομία) 900 συγκεντρώσεις στο κέντρο της Αθήνας, από πολύ μαζικές έως ελάχιστα (μαζικές) . Έτσι είναι η κοινωνία τη σήμερον…άλλους τους ανεβάζει και άλλους τους κατεβάζει…..

    http://www.youtube.com/watch?v=ZUXqmocnsXU

  • gritz
    REPLY

    Η απέραντη μικρομεσαία τάξη, ως τάξη, δεν ήταν «της επαρχίας και της Αθήνας κοιμωμένη», και ξύπνησε τώρα – με το τουϊτερ και το φέισμπουκ.
    Ξύπνια ήταν όταν άκουγε «Τσοβόλα δώστα όλα», υπό τους ήχους των Carmina Burana.
    Ξύπνια και όταν άκουγε «όλα τα κιλά, όλα τα λεφτά», ανάμεσα στα σπληνάντερα του Μπαιρακτάρη.
    Όλοι, Πράσινοι Βένετοι και Ρούσιοι, έχουν το παρελθόν τους και τη συμβολή στο έργο που ζούμε τώρα.
    Και όλα εδώ πληρώνονται.
    Οι μεσοαστοί και μικροαστοί είναι από πάστα πολύ εύπιστη αλλά και πολύ αχάριστη. Υπερβολικά ευγνώμονες στην άνοδο, εξίσου υπερβολικά αγνώμονες στην πτώση.
    Αλλά μην φαντασιωνόμαστε τώρα μονόπλευρες και μονόφθαλμες αγνωμοσύνες: Θα τιμωρήσουν και τους 2 ευεργέτες τους, με την συνήθη αγνωμοσύνη.

  • timon
    REPLY

    Δεν υπάρχει κοινωνικός ιστός, οι απαιτήσεις των ανθρώπων που συμμετέχουν είναι πολύ διαφορετικές μεταξύ τους. Οπότε είναι δύσκολο να προκύψει κάτι θετικό. Πάντως είναι θετικό ότι αρχίζουμε να καταλαβαίνουμε ότι μόνο με την συμμετοχή μπορεί να προκύψει η διαδρομή και ο τρόπος που θα μας βγάλουν από το αδιέξοδο που βρισκόμαστε

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Στοιχεία επικοινωνίας
Twitter