Η ηθογραφία ως δυστοπία Μέρκελ και ΔΝΤ εξηγούν το Μνημόνιο

Η Πόλη φανερώνει την Ελλάδα

Κάποτε στην Πόλη του ενός εκατομμυρίου κατοίκων οι διακόσιες χιλιάδες ήσαν Ρωμιοί Ορθόδοξοι, Ελληνες. Παρέμειναν πολλοί και δραστήριοι και στον 20ό αιώνα. Σήμερα στην Πόλη των 16-18 εκατομμυρίων, οι Ρωμιοί είναι τρεις χιλιάδες. Ωστόσο υπάρχουν ακόμη, λίγοι πια, ελάχιστοι, αλλά πάντα δραστήριοι, ιστορικοί, απόγονοι γένους παλαιότατου. Η φωτιά παραμένει αναμμένη στο Ζωγράφειο Λύκειο, στη Μεγάλη του Γένους Σχολή, στο Ζάππειο Παρθεναγωγείο, στα φιλόδοξα κτίσματα του ύστερου 19ου αιώνα της ακμής, εκεί όπου ακόμη διδάσκονται Ελληνες φιλόσοφοι και ποιητές, από φλογερούς δασκάλους. Ενας τέτοιος Ελληνας δάσκαλος, ο Γιάννης Δερμιντζόγλου, διευθυντής του ιστορικού Ζωγραφείου, επικουρούμενος από τη Μακεδονίτισσα σύζυγό του, Ασπα Χασιώτη, φιλόλογο εκπαιδευτικό στη Θεσσαλονίκη, πάτησε πάνω στον ζείδωρο Παπαδιαμάντη και προκάλεσε μια συναρπαστική ένωση Ελλαδιτών και Ρωμιών εφήβων, ζωντάνεψε αίθουσες και εκκλησιές, πυρπόλησε καρδιές και σκέψεις.

Ενα μαθητικό συνέδριο για τον Παπαδιαμάντη, εκατό συν ένα χρόνια από το θάνατό του, ήταν η αφορμή για μια πνευματική εμπειρία που θα μείνει αξέχαστη στα παιδιά και στους μεγάλους που συμμετείχαν. Οι έφηβοι, λίγο πριν από τη μέγγενη των Πανελλαδικών, έμαθαν να βουτάνε στη λογοτεχνία και να δουλεύουν συλλογικά· άγγιξαν την Ιστορία με τα χέρια τους, την είδαν μπρος στα μάτια τους. Είδαν να ζωντανεύει η φόνισσα Φραγκογιαννού μες στην Παναγία των Βλαχερνών απ’ τη φωνή της Νένας Μεντή, άκουσαν Παπαδιαμάντη από το στόμα του Πατριάρχη λίγο μετά την ακολουθία των Χαιρετισμών, διάβασαν Παπαδιαμάντη στην ιστορική Παναγιά των Μογγόλων, στην επιβλητική Αγία Τριάδα, στην Παναγία του Σταυροδρομίου. Μπήκαν στον Ταξιάρχη στο Μέγα Ρεύμα, έψαλαν Υπερμάχω και γέμισαν με τα νιάτα τους τον ναό, πρώτη φορά ύστερα από πολλές δεκαετίες.

Θα τη θυμούνται την Πόλη τα παιδιά, ζυμωμένη με τον Δερβίση και την Αγι-Αναστασιά του Παπαδιαμάντη, Πόλη μυρολογημένη και τραγουδισμένη από τον Θωμά Κοροβίνη, διαβασμένη από τη Ζυράννα Ζατέλη και τον Κώστα Ακρίβο, θα τη θυμούνται πλεγμένη με φιλικούς οικείους συγγραφείς, με προσφιλείς δασκάλους, με τη βαθιά θεολογική σκέψη του π. Ευάγγελου Γκανά, Πόλη τραγουδισμένη από «την ακορντιόν» του φλογερού Γιάννη, την ίδια ακορντιόν που φέρνει κάλαντα παρηγοριάς στα γηροκομεία των Ρωμιών.

Η Πόλη, τεράστια, επιβλητική, με αυτοκρατορικό μεγαλείο. Αλλαγμένη πολύ από την προ δεκαπενταετίας επίσκεψη: χωρίς ένοπλους στους δρόμους, χωρίς πολλά γιγαντοπανώ με Ατατούρκ, με πλήρως εκδυτικισμένη και εμπορική την πλημμυρισμένη Ιστικλάλ, με μυριάδες νέους ανθρώπους να κατακλύζουν την πόλη και να δείχνουν το δημογραφικό σφρίγος της Τουρκίας, με πλήθος μαντίλες στις λαϊκές γειτονιές να δείχνουν τον ιδιότυπο νεοϊσλαμισμό της εποχής Ερντογάν. Τα εμπορικά κέντρα και τα καταστήματα ειδών πολυτελείας ξεχειλίζουν στα ακριβά προάστια. Καγιέν, Μερτσέντες, κλαμπ τεράστια στα παράλια του Κεράτιου και του Βοσπόρου, κλαμπ πριβέ με τριπλή πόρτα για τους νέους υπερπλούσιους. Η Τουρκία ζει το τραπεζικό της όνειρο, πιθανότατα φούσκα, αλλά ο μισθός νέου μηχανολόγου δεν ξεπερνά τα 250 ευρώ. Η δίκη του πρώην προέδρου δικτάτορα Εβρέν επίκειται. Οι Κούρδοι διαδηλώνουν στο κέντρο, και από τα αχανή slum της περιφέρειας ξεχύνονται και σπάνε όλα τα στέγαστρα συγκοινωνιών, πετροβολούν τα πούλμαν στον αυτοκινητόδρομο.

Και η Ελλάδα ιδωμένη από τους λόφους της Πόλης: οδυνηρή ασπαίρουσα οντότητα πίσω απ’ τα σύννεφα. Τη βλέπουν καθαρά οι πολλοί πια Ελληνες που κάνουν μεταπτυχιακά στο Πανεπιστήμιο Βοσπόρου, το πρώην Ροβέρτειο Κολέγιο, και στ’ άλλα πανεπιστήμια της Πόλης· τα λόγια τους, δυναμικά και με τη διαύγεια της απόστασης, μας προσφέρουν μια άλλη θέαση του υποφέροντος ελληνισμού. Τη βλέπει ολοκάθαρα την Ελλάδα, σε ιστορική προοπτική και με γεωπολιτικό βάθος, ο Ρωμιός κύριος Αρης, ο φλογερός Ελληνας, τη βλέπει σαν αλυσίδα λαθών, υποχωρήσεων, υποτέλειας, ατολμίας, επαρχιωτισμού, ο λόγος του διαφωτίζει και εγκαρδιώνει. Μας τη φανερώνουν άλλη την Ελλάδα, τα πάθη της, τη δυναμική της, οι συνομιλίες εκεί, σε μια αρχαία και σφύζουσα μητρόπολη, με ελληνικές επιγραφές μισοσβησμένες στα σοκάκια.

Φανερώνεται έτσι η Ελλάδα στο βραχύ μέλλον: για να υπάρξει, χρειαζόμαστε επειγόντως πειθαρχία. Αυτοπειθαρχία, αυτοέλεγχο, στοχοπροσήλωση, εστίαση της ζωτικότητας. Το δαιμόνιο μόνο του δεν αρκεί, μπορεί και να καταστρέφει. Μόνο δαμάζοντας το δαιμόνιο και πειθαρχώντας τους εαυτούς, θα κερδίσουμε αυτογνωσία και σχέδιο, θα έχουμε θέση στον αναδυόμενο κόσμο.

φωτ.: Επί του Βοσπόρου. Τραγούδι, Θωμάς Κοροβίνης, ακορντιόν, Γιάννης Δερμιντζόγλου.
4 Σχόλια
  • Lou
    REPLY

    Αχ, κύριε Ξυδάκη, και εσείς ανάμεσα στους άλλους προτρεπτικούς; Κι εσείς μας δείχνετε το δρόμο της δουλειάς, λες και κάνουμε τίποτα άλλο από το να εργαζόμαστε και να υφιστάμεθα όλων των ειδών τις κριτικές από την εφημερίδα σας;

  • Νίκος Νικολόπουλος
    REPLY

    Αγαπητέ μέσα από τα κείμενά σου Νίκο
    Στα τέλη του Δεκέμβρη του 1985 4 εικοσάρηδες φοιτητές πήγαμε με τρένο στην Πόλη, 34 ώρες το πήγαινε, 32 το έλα. Μετά από πολλές εκπλήξεις στο ταξίδι ειδικά στο τμήμα Πύθιο-Ουζούν Κιοπρού έως την Πόλη, 9 ώρες νύκτα για 250 Km, με την αποβίβασή μας στις 7 το πρωι στο σιδηροδρομικό σταθμό κοντά στην Αγιά Σοφιά μία στρατιωτική διμοιρία, κουρεμένων με την ψιλή στρατιωτών, έκανε κάτι μεταξύ πρωινής γυμναστικής και ασκήσεων ακριβείας. Στις 10-12 μέρες που περιηγηθήκαμε στην Πόλη και όχι μόνο, η μυρωδιά του αυτοκρατορικού παρελθόντος ήταν παντού παρούσα, η γεωγραφία και η ομορφιά της Πόλης ανεπανάληπτη, όμως ένα γκρίζο κυριαρχούσε παντού, στο μουντό καιρό με τις ομίχλες, στην κυκλοφορία των αυτοκινήτων στους δρόμους χωρίς φανάρια, με τα πολλά παλιά τουρικικά fiat και τα dacia, στους ανθρώπους, στα μισοδιαλυμένα πλακόστρωτα με τη γλίτσα και τη λάσπη, στους πλανόδιους πωλητές σε κάθε γωνιά που πωλούσαν από κουλούρια μέχρι αυτοσχέδιους λαχνούς για επιτόπιες λοτταρίες. Ήταν η περίοδος που ο Τουργκούτ Οζάλ είχε δηλώσει ότι δεν το χωράει ο νους του ένα νησάκι απέναντί τους (Ρόδος) να έχει την τουριστική κίνηση όλης της Τουρκίας (2.000.000 τουρίστες) εκ των οποίων τα 2/3 να αφορούν στην Πόλη. Η Αθήνα του τότε χωρίς τα έργα υποδομής, χωρίς metro με τη δεδομένη παραλιακή ζώνη από το Π. Φάληρο έως τη Βάρκιζα με τα βόρεια προάστια του τότε, φάνταζε σε Τούρκους-άλες της upper class, που γνωρίσαμε και είχαν επισκεφθεί την Αθήνα, ως ευρωπαϊκή και μεσογειακή μητρόπολη, καθαρή σαλονάτη χωρίς λάσπη, με τμήματα της να φέρνουν κάτι από Beverly Hills. Τα χρόνια πέρασαν, γύρω στο 2000 η Τουρκία πεσμένη από την οικονομική και πολιτική κρίση που την ταλάνιζε, με το ελληνικό ΑΕΠ να υπερβαίνει το 70% του τουρκικού, ο πρωθυπουργός του Αττίλα να καταπίνει την είσοδο της Κύπρου στην ΕΕ και εμείς μίζεροι να ασχολούμαστε με τα μικροελλαδίτικα, σήμερα στο 2012 η Τουρκία να προσεγγίζει τα 30.000.000 τουριστών εκ των οποίων τα 8 στην Πόλη, εμείς εδώ να βολοδέρνουμε, η μεταολυμπιακή Αθήνα να δέχεται? όσους τουρίστες δεχόταν το 1985, με το ΑΕΠ μας να πλησιάζει επικίνδυνα το 1/3 του ΑΕΠ της Τουρκίας, χρεοκοπημένοι και άξιοι της μοίρας μας?
    Νίκος Ν.

Leave a Reply to Νίκος Νικολόπουλος Cancel Reply

Your email address will not be published.