image Η Ελλάδα είναι Ευρώπη Μεταξύ φόβου και απόγνωσης

Από τις ρήξεις των πλατειών στην ανανέωση των ελίτ

Τον Δεκέμβριο του 2010, όταν οποιαδήποτε συζήτηση περί κουρέματος του χρέους αντιμετωπιζόταν περίπου ως προδοσία, παρότι το PSI Plus μαζί με το Μνημόνιο ΙΙ ήταν μερικούς μόνο μήνες μακριά, διαπιστώνοντας τους κινδύνους από τις λυσσώδεις μάχες για κατάργηση της τότε αντιπολίτευσης, γράφαμε:

«Η ελληνική κοινωνία πάσχει, εκτός των άλλων, από ακινησία των ελίτ, οι οποίες ράθυμες και αυτάρεσκες αυτοαναπαράγονται σε κλειστό κύκλωμα και παράγουν παρακμή. Η κρίση και η αντιπολίτευση στις ελίτ που παράγουν/διαχειρίζονται την κρίση, μπορούν να ανανεώσουν τις ελίτ, και να αναδιατάξουν τις δυνάμεις προς όφελος των μεγάλων μαζών που βρίσκονται εκτός εξουσίας.
»Εδώ ας θυμηθούμε τον περίφημο πολιτικό στοχαστή Τζέιμς Μπέρναμ: “Η ύπαρξη αντιπολίτευσης συνεπάγεται την ύπαρξη ρήγματος στην άρχουσα τάξη. Εν μέρει ο αγώνας που διεξάγεται μεταξύ των τμημάτων της άρχουσας τάξης είναι εσωτερικός. Ελιγμοί και ίντριγκες συμβαίνουν διαρκώς στην πορεία της συνεχούς θεσιθηρίας. Ομως όταν η αντιπολίτευση είναι δημόσια, αυτό σημαίνει ότι οι συγκρούσεις δεν μπορούν να λυθούν μόνο με εσωτερικές αλλαγές στην υπάρχουσα ελίτ.”»

Το κυρίαρχο αφήγημα (μάλλον: κυρίαρχη δοξασία) τότε ήταν μια κυβέρνηση προθύμων για εθνική σωτηρία με εργαλείο τη μόνη λύση, δηλαδή το Μνημόνιο. Πράγματι μια τέτοια κυβέρνηση συγκροτήθηκε τον Νοέμβριο του 2011, καρατομώντας τον Γ. Παπανδρέου και ρυμουλκώντας τον απρόθυμο Α. Σαμαρά και τον πρόθυμο Γ. Καρατζαφέρη. Ετσι όμως, όχι μόνο εξουδετερώθηκε η μείζων αντιπολίτευση, αλλά ισοπεδώθηκαν και όλα τα αναχώματα: αφενός, προς τον ακροδεξιό αντισυστημισμό με ναζιστικό πρόσημο, που ήδη είχε ξεμυτίσει στις δημοτικές εκλογές, αλλά και προς το λαϊκιστικό κύμα που φούσκωνε στις πλατείες των αγανακτισμένων. Προφανώς το πολιτικό σύστημα σε εκείνη τη φάση, δεν ήταν σε θέση να αντισταθεί στην ασφυκτική, άφρονα πίεση του ξένου παράγοντα. Κι επίσης δεν ήταν σε θέση να αξιολογήσει τη δυναμική των αγανακτισμένων: πώς αυτή η οργή θα εκφραζόταν στο πολιτικό πεδίο.

Το αποτέλεσμα της τύφλωσης το είδαμε στην κάλπη της 6ης Μαΐου: Οι συγκρούσεις δεν μπόρεσαν να αφομοιωθούν μόνο με εσωτερικές αλλαγές στις κυβερνώσες ελίτ. Τα κόμματα του Μνημονίου σαρώθηκαν· μαζί τους θρυμματίστηκε το θεμέλιο σχήμα κυβέρνηση-αντιπολίτευση όπως εκφραζόταν από τα πρώην μεγάλα κόμματα. Το κενό της δομικής αντιπολίτευσης κατέλαβε ορμητικά ο ΣΥΡΙΖΑ καταρχάς, ακολουθούμενος από τους Ανεξάρτητους Ελληνες, το ΚΚΕ και τη Χρυσή Αυγή. Εξ αυτών ο ΣΥΡΙΖΑ, παρά τις ριζοσπαστικές-ρεφορμιστικές του εξαγγελίες, μπορεί να θεωρηθεί το πιο συστημικό, ορθολογικό και φιλοευρωπαϊκό κόμμα, αυτό που ένεκα και της εκλογικής του επίδοσης, θα πρωταγωνιστήσει, ως μείζων αντιπολίτευση ή και ως (συν)κυβερνώσα δύναμη.

Υπό αυτή την έννοια, άρα, ο ΣΥΡΙΖΑ αφενός πληροί το δομικό ρήγμα, που κατέλειπε η κατάρρευση του ΠΑΣΟΚ, αφετέρου λειτουργεί πλέον ως καταλύτης για αναδιάταξη και ανανέωση των ελίτ· έτι περαιτέρω, προσφέρει μια δυνατότητα για λυσιτελέστερη, με πολιτικά ειρηνικά μέσα, έκφραση των μαζών που αισθάνονται αποκλεισμένες και απειλούμενες. Στις 17 Ιουνίου θα δούμε πώς θα κρυσταλλωθούν περαιτέρω οι αναδιατάξεις.

9 Σχόλια
  • ο δείμος του πολίτη
    REPLY

    Το σίγουρο είναι ο ΣΥΡΙΖΑ φέρνει νέα ήθη. Ήθη κι αντιλήψεις που φαντάζουν αντισυστημικές στα μάτια των συστημικών δημοσιογράφων και πολιτικών. Νέα ήθη ακόμα και για το τηλεοπτικό κοινό.

  • Ανώνυμος
    REPLY

    Ή έχουμε δημοκρατία για να έχουμε δημοκρατία (οπότε είναι απολύτως σεβαστή τόσο η ύπαρξη της Χ.Α. στο κοινοβούλιο – ενόσω οι νόμοι δεν βρίσκουν κάτι το μεμπτό στην υποψηφιότητα/ύπαρξή της – όσο και η ενδεχόμενη αυτοδυναμία του ΣΥΡΙΖΑ) [1], ή έχουμε δημοκρατία για όσο συμφέρει κάποιους, και όταν το αποτέλεσμα της κάλπης δεν τους συμφέρει, δημιουργούν κρίσεις (απειλώντας πως θα μας κόψουν τα δανεικά), πολέμους με προδιαγεγραμμένη την ταπεινωτική ήττα (1897), ξαμολούν χιλιάδες μετανάστες, υποβαθμίζουν περιοχές, αυξάνουν την εγκληματικότητα, αφήνουν (φαινομενικά) στη μοίρα τους, τους πάντες και τα πάντα, και καραδοκούν μέχρι να φέρουν τα πράγματα εκεί που θέλουν, το οποίο είναι η αποδοχή των αιματηρών όρων αποπληρωμής του κοπανιστού αέρα που μας δανείζουν[2].

    Πιστεύουμε πως αυτό που εννοούν δημοκρατία κάποιοι, εδώ και κάποιους αιώνες, τόσο εκτός όσο και εντός Ελλάδος, είναι το [2].

    Γι’ αυτό και πάμε τόσο καλά.

    Ο Μάνος Χατζιδάκις έλεγε πως το πρόβλημα της Ελλάδας είναι ότι ποτέ δεν πεθαίνει, γι’ αυτό ακριβώς και δεν έχει καμία δυνατότητα να αναστηθεί.

    Ας πεθάνει λοιπόν και Καλή Ανάσταση!

    • fuzz
      REPLY

      Υποθέτω πως «ανάσταση» σημαίνει αλλαγή πλεύσης ήγουν αλλαγή νοοτροπίας, αυτό προϋποθέτει Παιδεία! Νιώθω απαισιόδοξος… Είναι κρίμα αλλά στην απόφαση για την δημιουργία προοπτικής, μάλλον δεν θα είμαστε παρόντες… Αυτές οι καταστάσεις απαιτούν χρόνο και δυστυχώς για μας το συναρπαστικό αυτό «παιγνίδ騻 δεν θα το ζήσουμε…

    • fuzz
      REPLY

      …Ωστόσο, τα δανεικά είναι μια οδυνηρή πραγματικότητα και η χρεοκοπία είναι εξευτελιστική! Συνειρμικά, τόσο η ανοχή σε αντισυστημικές καταστάσεις όσο και η εν λευκώ αποδοχή ενός χώρου που αποδεδειγμένα κυριαρχείται από ουσιώδεις αντιφάσεις στη στρατηγική του, δεν αποτελεί αναγκαία και ικανή συνθήκη δημοκρατικού ήθους, αλλά μάλλον αποδεικνύει μια «πολιτικά ορθή» νοοτροπία περί «αλάνθαστου πολιτικού ενστίκτου της κοινωνίας ως σώμα»! Είναι ενούτοις απόλυτα θεμιτό να προειδοποιεί κάποιος για τα ενδεχόμενα ανόδου ή διακυβέρνησης αντίστοιχα, δεν αντιλαμβάνομαι γιατί αυτό θεωρείται αντιδημοκρατική κινδυνολογία! Εξίσου ακατανόητη μού φαίνεται όλη αυτή η «αντάρτικη» φιλολογία του μέσου νεοέλληνα που επί χρόνια πριμοδοτούσε ένα συγκεκριμένο modus vivendi και ξαφνικά θυμήθηκε πως εξαπατάται ασύστολα από κείνους που δημοκρατικά εξέλεγε επανειλημμένα επί δεκαετίες, ώστε τώρα να τους καταγγέλλει, όχι ως ανεπαρκείς διαχειριστές ή καθ’ έξιν δημαγωγούς, αλλά ως συλλήβδην … δωσίλογους!!! Όλως τυχαίως αυτή η «επαναστατική» διάθεση ξεκίνησε μόλις πόνεσε η τσέπη… Συγνώμη, αλλά δεν μου φαίνεται και ιδιαίτερα πειστικό, αλλά μάλλον ελεεινά ταπεινό, αυτό το κριτήριο πολιτικής σκέψης!

      • Ανώνυμος
        REPLY

        Της όποιας συζήτησης περί των κριτηρίων της πολιτικής σκέψης και κατ’ επέκταση της πολιτικής δράσης (μια και η ψήφος θεωρείται πολιτική δράση) προϋποτίθεται η Παιδεία, όπως πολύ σωστά γράψατε.

        Το τι πραγματικά συμβαίνει στους σκοτεινούς (όσον αφορά το δημόσιο φως) διαδρόμους των πολιτικών γραφείων όλων ανεξαιρέτως των κομμάτων και το κατά πόσον ένα κόμμα (το όποιο κόμμα) αποτελεί τον ειλικρινή εκφραστή συγκεκριμένων αξιών, είναι νομίζω κάτι που δεν μπορεί κανείς μας (ούτε καν τα μέλη και οι βουλευτές των ίδιων των κομμάτων – ενδεχομένως και οι αρχηγοί τους ) να γνωρίζουμε.

        Για να πάμε δηλαδή, ως πολίτες, σε λίγες Κυριακές να ψηφίσουμε, και να είχε αυτό «νόημα», θα έπρεπε, αφενός όλα τα κόμματα να εκφράζουν σαφείς πολιτικές αξίες και η όποια (προεκλογική και μετεκλογική) δράση τους να φαίνεται και να είναι συνεπής προς τις αξίες αυτές και αφετέρου να έχουν όλοι οι πολίτες την αντιληπτική δυνατότητα και την παιδεία α) να μπορούν να αντιλαμβάνονται και να κρίνουν τις αξίες αυτές και β) να μπορούν να διαπιστώνουν τη συνέπεια των κομμάτων προς τις αξίες που τα ίδια πρεσβεύουν.

        Ως ηθική πολιτική δράση, ωστόσο, νοείται και η αποχή ενός ψηφοφόρου από τις εκλογές, ακόμα και στην περίπτωση που τα κόμματα εκφράζουν σαφείς πολιτικές αξίες (πόσο μάλλον αν δεν εκφράζουν καν αξίες, αλλά μόνο αρχές οι οποίες είναι διάφορες από τις αξίες), αλλά εκείνος (έχοντας κατανοήσει και κρίνει ελεύθερα αυτές τις αξίες) δεν συμφωνεί με καμία από αυτές ή δεν συμφωνεί, για παράδειγμα, με την αντιπροσωπευτική δημοκρατία γενικότερα. Οπότε δεν πηγαίνει να ψηφίσει για να εκφράσει έτσι την αντίθεσή του προς όλα τα κόμματα και το πολιτικό σύστημα, μια και δεν υπάρχει άλλος τρόπος να εκφράσει τις δικές του αξίες.

        Δεν μπορούμε να γνωρίζουμε όμως, ούτε αν οι απέχοντες από τις εκλογές στηρίζουν σε ηθικά και πολιτικά κριτήρια την αποχή τους, ούτε κατ’ αναλογία αν και οι μετέχοντες λειτουργούν αναλόγως.

        Η εντύπωση που έχω από την κοινή εμπειρία είναι πως όλα τα κόμματα είναι λίγο ή πολύ απαίδευτα όσον αφορά την ηθική και την πολιτική, δεν εκφράζουν σαφείς αξίες, αλλά ούτε και είναι συνεπή (ή τους νοιάζει να είναι) προς τις όποιες πολιτικές ή ηθικές αξίες απλώς επικαλούνται. Τα μόνα κριτήρια των πολιτικών αλλά και των πολιτών που τους ψηφίζουν, φαίνεται να είναι κατά κανόνα τα ιδιοτελή συμφέροντα και όχι το κοινό καλό ή κάποιο πολιτικό όραμα που στοχεύει στην απελευθέρωση από την άγνοια και την χειραγώγηση.

    • fuzz
      REPLY

      Θα συμφωνήσω απόλυτα!!! Ας εστιάσω όμως στην δική μου περίπτωση! Διότι, ακριβώς επειδή υποπτεύομαι πως η όποια συζήτηση περί Πολιτικής που ως προσχηματική περιορίζεται εκ των πραγμάτων στα μίζερα όρια της ιδιοτέλειας και του στενού συμφέροντος και με την επιφύλαξη όσων περιγράφεις στη β’ παράγραφο, νιώθω πως εγκλωβίζομαι υποχρεωτικά σ’ ένα ασφυκτικό πολιτικό πλαίσιο, οπότε μοιραία προσδιορίζω την ιερή συμμετοχή μου στα κοινά ως άρνηση, οδεύω δηλαδή προς ΑΠΟΧΗ ή ΛΕΥΚΟ, αλλά νιώθω ενοχή, ακριβώς επειδή, αποδεχόμενος δεδομένους όρους κοινωνικής αποδοχής, αντιπροσωπεύω εκείνο το δαχτυλοδεικτούμενο είδος του μη-μου-άπτου αλαζονικού αποσυνάγωγου και -πίστεψέ με!- δεν μου αρέσει καθόλου αυτό… Θα μου πεις, «ο καθείς και οι αγωνίες του»… Είναι -βλέπεις- αυτή η… ρημάδα η έλλειψη «νοήματος» που περιέγραψες! Το σίγουρο είναι πως η μετεκλογική μου δυσθυμία είναι εξασφαλισμένη, το μόνο σίγουρο…

      • Ανώνυμος
        REPLY

        Δεν ψηφίζω συνειδητά εδώ και κάποιες τετραετίες και προέρχομαι από πολιτικά στιγματισμένη οικογένεια. Ούτε και τις προάλλες ψήφισα. Το μόνο ‘πολιτικά’ ελκυστικό που έχουν οι επόμενες εκλογές, κατά τη γνώμη μου, και για το οποίο σκέφτομαι σοβαρά να «προσέλθω στις κάλπες» (!) είναι ότι μπορεί να γίνει μια ιστορική – τουλάχιστον – ανατροπή (προς το καλύτερο ή προς το χειρότερο, ειλικρινά δεν ξέρω). Ένας πραγματικός Δάσκαλος στο Πανεπιστήμιο (ερχόταν στη Σχολή, ενώ ανήκε σε άλλη και μας δίδασκε αμισθί, επειδή δεν βρισκόταν καθηγητής να διδάξει) μας έλεγε πως όταν ο ίδιος ήταν σε δίλημμα και δεν μπορούσε να επιλέξει – μιλούσε γενικά για τη ζωή – είχε την τάση να επιλέγει συνήθως το άγνωστο και αυτό το οποίο ενείχε μεγαλύτερο ρίσκο, παρά το ήδη γνωστό και κατά κάποιον τρόπο «πιο ασφαλές». Δεν ξέρω αν λογίζονται ως «πολιτικά κριτήρια» τα παραπάνω και αν σου λένε κάτι, αλλά ούτε η ίδια η πολιτική λογίζεται πια για για πολιτική ή μας λέει κάτι! Απλά σου λέω κι εγώ πώς σκέφτομαι… (Μαγαζάκια μου φαίνονται όλα, μικροπωλητές οι πολιτικοί και υποψήφιοι πελάτες τους οι ψηφοφόροι. Πέρα όμως απ’ αυτά, υπάρχουν νομίζω αδικημένοι, καταπιεσμένοι, άνθρωποι που έχουν αυτοκτονήσει και που ίσως η ανάγκη τους για δικαίωση, να έχει κάποιο νόημα να ακουστεί ηχηρά, αν όχι ισχυρά ή πανίσχυρα – έστω και εξ αντιπροσωπευτικής αντανακλάσεως).

        Μπορεί να έχω όμως εντελώς λάθος σκεπτικό. Ωστόσο, και σωστό σκεπτικό να έχει κανείς ή τις καλύτερες προθέσεις, πηγαίνοντας να ψηφίσει, μπορεί να γίνει πολύ γρήγορα κοψοχέρης.

    • fuzz
      REPLY

      «Πολιτικά στιγματισμένη» οικογένεια… Μάλιστα!!! Μα αυτές οι ελεεινές παθογένεις δεκαετιών μας έχουν στοιχειώσει ως τώρα ακόμη! Οι δικές μου πάλι κρίνονται -και καλά- «υγιείς», ωστόσο πάρε-δώσε με το δοβλέτι δεν υπήρξε, τουναντίον ο «βενιζελικός», αλλά ουδέποτε αριστερός, παππούς μου συχνά πυκνά αντιμετωπιζόταν με δυσπιστία ως «εν δυνάμει» «εχθρός»! Τέτοια γελοιότης! Ακόμη και ένα 3μηνο θητείας του «επικίνδυνου» φοιτητή μη-αριστερού πατέρα μου στο Μακρονήσι προς… συμμόρφωση, ήταν αρκετό σε κείνον για να με συμβουλεύει να προσέχω τον όποιο «εναγκαλισμό» των τυφλωμένων από εξουσία! Η συνέχεια με την γιαλαντζί δικαίωση των ηττημένων απ’ το ’81 είναι γνωστή…

      Η απάντησή σου με έβαλε σε σκέψεις! Όχι λοιπόν, κάθε άλλο, το σκεπτικό σου έχει ισχυρότατα ΠΟΛΙΤΙΚΑ επιχειρήματα!!! Υποθέτω σε ποιο σχηματισμό αναφέρεσαι, όμως η δυσπιστία μου οφείλεται στο γεγονός πως, αν και άκαπνοι εξουσίας και συνεπώς αδιάφθοροι, προέρχονται από το ίδιο και το αυτό προβληματικό πολιτικό σύστημα σκέψης, δυσπιστία εξάλλου που και σένα βασανίζει! Η αλήθεια είναι πως εσύ κάνεις ένα βήμα πιο πέρα, εγώ παραμένω εγκλωβισμένος σε μια στείρα και μίζερη εσωστρεφή λογική! Και ειλικρινά δεν υπάρχει πιο μίζερη λογική από κείνη της «αρνητικής» μη-ψήφου, όπως θεωρώ το άκυρο ή το λευκό, στο οποίο και γω έχω συχνά στο παρελθόν καταφύγει! Αυτό είναι το πρόβλημά μου! Τέλος πάντων αρκετά σε κούρασα και σένα και τον μπλόγκερ, ευχαριστώ για τούτη την ανταλλαγή σκέψης! Έτσι κι αλλιώς, απέμεινε λιγότερο από μήνας! Εύχομαι ό,τι βγάλει η κάλπη να είναι μόνο για καλό! :)

Leave a Reply

Your email address will not be published.