Σκι τότε και τώρα Ο Θεός δεν έχει ανάγκη εισαγγελέα

Μετά την εφηβεία το σοκ της κρίσης

Ο Δημήτρης με είχε προειδοποιήσει: Η Ζωή της Αντέλ είναι πολιτική ταινία. Είχε δίκιο, ως συνήθως. Αλλωστε και η έξοχη προηγούμενη ταινία του Αμπντελατίφ Κεσίς ήταν μια διεισδυτική πολιτική-κοινωνική ματιά, το «Κουσκούς με φρέσκο ψάρι».

Πίσω από τον πρωτεϊκό έρωτα της έφηβης Αντέλ για την ζωγράφο Εμα περιγράφεται το σαλπάρισμά προς τη ζωή· και μέσα από την παθιασμένη σχέση της περιγράφεται η ασύμπτωτη πορεία της προς τον ταξικά άλλο, τον πολιτιστικά, αξιακά, σχεδόν ανθρωπολογικά διαφορετικό. Στον κόσμο της μεσοαστής Εμας ύψιστη αξία είναι η επιτυχία, η ανάδειξη στον δημόσιο χώρο ως μοναδικότητα, η αυτοπραγμάτωση μέσω της τέχνης, μια ντερτεμινιστική πρόοδος· η ύπαρξη έχει νόημα μόνο αν φωλιάζει στο Υψηλό, στο διακεκριμένο, στις sublime κορυφές του αστικού ευρωπαϊκού Κανόνα. Ο επιτυχημένος πρέπει να ζωγραφίζει, να γράφει, να δημοσιεύει, να ξεχωρίζει τα κρασιά, να γεύεται στρείδια, να συναναστρέφεται beautiful πρόσωπα, γκαλερίστες, θεωρητικούς τέχνης, αποδομιστές χίπστερ, να είναι κουλ.

Ο κόσμος της λαϊκής Αντέλ, Γαλλίδας πρώτης γενιάς, γόνου μεταναστών, συγκροτείται πρωτίστως από την ανάγκη, τις αισθήσεις, τα αισθήματα. Η απλή καρδιά της είναι σαν της φλωμπερικής Φελισιτέ· χορταίνει με μακαρόνια και κυμά, με φιλιά, με μια απλή δουλειά, απολαμβάνει σουβλάκι με γύρο, ολοκληρώνεται πνευματικά δουλεύοντας νηπιαγωγός και δασκάλα. Η απλή καρδιά της χορταίνει με αμερικανικό σινεμά, με λικνιστική ρέγκε και γαλλομαγκρεμπιανά υβρίδια· ο Μπομπ Μάρλεϊ είναι στο ίδιο σκαλί στράτευσης με τον Σαρτρ. Η απλή καρδιά της διψά για ζωή, και δίνεται της ζωής με αφέλεια και λαιμαργία, ανεπιτήδευτα, ζωικά. Ολοκληρωτικά.

Αλλά η ζωή είναι σκύλα. Η σοφιστικέ αστή Εμα, η μορφωμένη, η λιμπερτίνα, η καλλιτέχνις-ήρωας της νεωτερικότητας, θέλει την Αντέλ αλλιώς, άλλη, τη θέλει Υψηλή, ντρεσαρισμένη εντός του Κανόνα. Και η σοφιστικέ καρδιά της δεν περιέχει συγχώρεση· μόνο πρόοδο και επιτυχία.

Στο πρόσωπο της Εμας βλέπω τα εμβρόντητα παιδιά της παρ’ ημίν μεσαίας τάξης, των καλών σχολείων, των πτυχίων, των μεταπτυχιακών, των διδακτορικών· των παιδιών που πίστεψαν, και πιστεύουν ακόμη, ότι η ζωή ξετυλίγεται ντετερμινιστικά διαρκώς προς τα άνω, σκαλί-σκαλί, πτυχίο-πτυχίο, όλο και πιο άυλη, όλο και πιο στυλιζαρισμένη, όλο και πιο συμμορφούμενη στον Κανόνα, με εκλεπτύνσεις του πνεύματος και πειθάρχηση του σώματος, με χτίσιμο ενός μοναδικού εαυτού λάμποντος στην κορυφή της τροφικής αλυσίδας. Είναι τα παιδιά της μεσαίας τάξης των πρόσφατων δυο-τριών δεκαετιών, που βρέθηκαν στη ράχη του ευδαιμονιστικού κύματος και γαλουχήθηκαν ως περιούσια και μοναδικά, προνομιούχα πλάσματα με συνεχές οικογενειακό μπακ-απ για την επιμηκυμένη εφηβεία και το τυπικά πλούσιο βιογραφικό.

Η κρίση αιφνιδίασε αυτά τα ευάλωτα ελληνόπαιδα, τα προστατευμένα από την ανάγκη, τα προφυλαγμένα ακόμη κι από τις ίδιες τους τις αισθήσεις και τα αισθήματα, από τις δοκιμασίες του σώματος και της ύλης τους. Τα βρήκε προς το τέλος της μακράς, άληκτης εφηβείας, με τυπικά πλούσιο βιογραφικό· κατά τα άλλα όμως απαράσκευα, υπερφίαλα, ανώριμα, καλοαναπτυγμένα φυτά εσωτερικού χώρου που εκτέθηκαν αίφνης στο ξεροβόρι και στον καύσωνα.

Η δυσχέρεια είχε γίνει αντιληπτή πριν από την κρίση. Ενα-δυο χρόνια μετά την ολυμπιακή φαντασμαγορία του 2004, μιλούσαμε ήδη για τη γενιά των 700 ευρώ· το καλοκαίρι των πυρκαγιών του 2007 μερικοί από τους ήδη ανήσυχους κατέβηκαν στο Σύνταγμα και στάθηκαν βουβοί με μαύρα τι-σερτ. Ηταν τυπικά πολυπροσοντούχοι, αλλά το πολιτικό σύστημα και η παραγωγική δομή της χώρας δεν τους χρειάζονταν, περίσσευαν, θα έπρεπε να συνεχίσουν να ζουν με οικογενειακό επίδομα· οι πόρτες της κοινωνίας ήταν κλειστές. Ηταν ένα αχνό προείκασμα των Αγανακτισμένων του 2011, όταν μαζί με τους μηδέποτε ενταχθέντες νέους κατέβηκαν και οι γονείς τους και οι άνεργοι και όλη η λαχταρισμένη μικρομεσαία Ελλάδα.

Η δυσχέρεια έχει πάρει πλέον χαρακτήρα δημογραφικού σοκ. Η γενιά των 700 ευρώ έγινε γενιά των 476 ευρώ, έγινε γενιά της μετανάστευσης, έγινε χαμένη γενιά. Οι υψηλές προσδοκίες βίου και καταξίωσης των πολυπροσοντούχων style conscious βλαστών της μεσαίας τάξης έχουν πέσει στον καιάδα της πληβειοποίησης.

Ξαναγυρνάμε στην Αντέλ, την απλή καρδιά: στέρεες αιματώδεις αξίες, ο τρόπος που αισθάνεται το σώμα της, τη δουλειά, τις σχέσεις, την ίδια τη ζωή σαν θαύμα. Είναι μια οδός.

5 Σχόλια
  • aftercrisis
    REPLY

    Υπάρχουν ευτυχώς για τα παιδιά μας τα μπάρ, ζαχαροπλαστεία και ταβέρνες που ανοίγουν όλο και περισσότερα. Εξασφαλισμένη πελατεία, αλλά η γενιά έγινε πιά προσωπικό των 200 ευρώ, όσο για τους εργοδότες, όλο και κάποια τραπεζική «άκρη» θα βρεθεί για να μετατραπεί το παλιό ατομικό δάνειο σε εταιρικό, όλο και κάποιο διαζύγιο θα εκδοθεί για να αλλάξει ο εργοδότης πεθερά – που υπογράφει για την ΕΠΕ…
    Ακόμη και τώρα, υπάρχουν πολλά είδη μεσαίας τάξης.

  • etzanos
    REPLY

    Σχετικά με τα Ελληνόπουλα που κατασπαταλάνε τα εφηβικά τους χρόνια μέσα σε φροντιστήρια ελληνικών, αγγλικών, γαλλικών, γερμανικών και με όνειρα για την εφηβεία που κάποτε θα ζήσουν μόλις τελειώσουν το σχολείο, μόλις προσαρμοστούν στη πόλη όπου είναι η σχολή που περάσανε, μόλις τελειώσει η εξεταστική μόλις μόλις μόλις…. αυτή η ματαίωση εν τέλει δε θα μας βγει σε καλό συνολικά! Είναι ξεκάθαρο αυτό!

    Φαίνεται από τους μικρομέγαλους μαθητές του λυκείου όπου με το ένα μάτι κλειστό με το ένα χέρι ο μαθητής βρίσκει τις ρίζες ενός πολυωνύμου στις 11 το βράδυ και με το άλλο χέρι βαράει κρυφά ακόμα και από τον ίδιο του τον εαυτό μαλακία, μια στα γρήγορα για να ξεμπερδέψει.

    Φαίνεται από τις εκκρήξεις τις μικρές των νέων στο πρώτο έτος του πανεπιστημίου όπου ενστικτωδώς «τα γαμάνε όλα» με το άγχος πάντα ότι αργά ή γρήγορα θα επιστρέψουν στο θρανίο για να πάρουν το χαρτί που ζητάει η μάνα, ο πατέρας και η κοινωνία.

    Φαίνεται από τις καταλήψεις στις σχολές όπου τυπικοί γόνοι μικροαστικών οικογενειών λειτουργούν ενστικτωδώς και καταστρέφουν ότι τους αφήνουν να κατασατρέψουν χωρίς όμως σχεδόν ποτέ να μπορέσουν να αμφισβητήσουν την μάνα και τον πατέρα που τα πότισαν με ανούσια θέλω και υπερμεγέθεις προσδοκίες!

    Φαίνεται στις δουλειές (για όσους έχουν δουλειά) όπου γίνεται αυτοσκοπός η κατανάλωση αυτοκινήτων, ταξιδιών, ερωτικών σχέσεων με τρόπο σχεδόν μανιώδη. Φαίνεται στο πόσο εύκολα τα μεγάλα ταλέντα σηκώνονται και φεύγουν για μια μετανάστευση πολυτελείας αναζητώντας την Γη της Επαγγελίας που τους έταξαν, μετατρέποντας τους εαυτούς τους σε διηπειρωτικούς νομάδες.

    Υπαχουν και εξερέσεις! Αλλά ο κανόνας είναι κανόνας!

    Γεια χαρά,
    Μάνος

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Στοιχεία επικοινωνίας
Twitter