Κοινά σημεία με τη Φινλανδία στην προσέγγιση της αντιμετώπισης της Προσφυγικής Κρίσης image Παρέμβαση Γενικού Γραμματέα ΟΗΕ, Μπαν Κι Μουν

Το προσφυγικό ως δεύτερη, μετά τη λιτότητα, γεωπολιτική και πολιτική πρόκληση που δοκιμάζει την ΕΕ.

Συνέντευξη στον Νικόλα Ζηργάνο για την ΕφΣυν:

• Το προσφυγικό έχει προκαλέσει μια αναδιάταξη συμμαχιών εντός της Ε.Ε., με τη Γερμανία και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να στηρίζουν μαζί με τη Γαλλία και την Ιταλία την Ελλάδα και από την άλλη μεριά, χώρες της κεντρικής Ευρώπης να αυτονομούνται και να διαφωνούν με το Βερολίνο και τις Βρυξέλλες.

Η αναδιάταξη είναι μάλλον κομψός χαρακτηρισμός. Πρόκειται για μια φυγοκέντριση, έναν κατακερματισμό. Το προσφυγικό είναι μια γεωπολιτική και πολιτική διαταραχή που πλήττει μια Ε.Ε. που δεν είναι έτοιμη πολιτικά, καθώς δεν είναι τόσο προχωρημένη η πολιτική της ένωση ούτε και οι μηχανισμοί κοινής εξωτερικής πολιτικής, πολύ περισσότερο οι μηχανισμοί κοινής αμυντικής πολιτικής.

Το προσφυγικό χτυπάει την Ε.Ε. στην καρδιά της συνοχής της, εκεί που είναι οι αρμοί της, και σε μια εποχή που έχει δοκιμαστεί πολύ σκληρά από την οικονομική κρίση. Το πρώτο σημείο που δοκίμασε τη συνοχή της Ε.Ε. ήταν η οικονομική κρίση, στην οποία αναγκάστηκε να βρει λύσεις ad hoc και λύσεις μάλιστα οι οποίες ήρθαν ως αποκορύφωμα μιας πολιτικής λιτότητας που ήταν εγκατεστημένη στον πυρήνα της Ε.Ε.

Στην πορεία είδαμε πως τα προγράμματα δεν πέτυχαν τους στόχους τους και σε ορισμένες χώρες δημιουργήθηκε μια βαθιά αντίδραση και από τους λαούς και από τα πολιτικά συστήματα τα οποία κινούνται με ένστικτο επιβίωσης εναντίον των πολιτικών λιτότητας. Το παράδειγμα της Ελλάδας είναι χαρακτηριστικό. Εχουμε μια καθίζηση του παλαιού πολιτικού συστήματος, μια κονιορτοποίηση σχεδόν και ανάδυση ενός κινήματος και μιας πολιτικής προσέγγισης αντιλιτότητας, ανεξάρτητα από το πώς μπορεί να εφαρμοστεί.

• Πράγματι, οι πολιτικές λιτότητας ενισχύουν τις δυνάμεις της Κεντροαριστεράς και της Αριστεράς, όμως το προσφυγικό ενισχύει την Ακροδεξιά, ιδίως στις χώρες της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης.

Ανεξαρτήτως ποιος εφαρμόζει την πολιτική της λιτότητας, αυτές οι πολιτικές οδηγούν παντού σε άνοδο είτε κάποιας αριστερής απάντησης στη λιτότητα είτε μιας ευρωσκεπτικιστικής ή και αντιευρωπαϊκής Δεξιάς, η οποία εκμεταλλεύεται και τη λιτότητα για να βάλει τη χώρα σε αντιευρωπαϊκή τροχιά. Το προσφυγικό είναι η δεύτερη μετά τη λιτότητα πρόκληση που δοκιμάζει την ευρωπαϊκή συνοχή.

Η πολιτική της έκφραση είναι ξενοφοβική, ισλαμοφοβική, ακροδεξιά ρητορική και πράξη. Αλλά έρχεται να ενισχύσει υπάρχουσες τάσεις σε όλο το φάσμα, από τη Φινλανδία, τη Δανία, τη Νορβηγία, αλλά και την Αυστρία, όπου έχουμε και μια μείζονα διαταραχή. Το κραταιό σοσιαλιστικό κόμμα να περνάει στην τρίτη θέση και να ανεβαίνει δημοσκοπικά, εν όψει προεδρικών εκλογών, ένα πολιτικό κόμμα-διάδοχος του Χάιντερ, με μια αρκετά ριζωμένη εθνικιστική λαϊκή Δεξιά, με βασικό χαρακτηριστικό την ισλαμοφοβία.

Στη Σλοβακία συμβαίνει το ίδιο, στην Ουγγαρία έχουμε την απόλυτη κατίσχυση εδώ και χρόνια ενός ακροδεξιού συστήματος, με βασικό χαρακτηριστικό την εθνική και φυλετική καθαρότητα, στην Πολωνία έχουμε πάλι υποχώρηση του Κέντρου και την επικράτηση μιας Δεξιάς με έντονα συντηρητικά, καθολικά και απολύτως ξενοφοβικά χαρακτηριστικά.

• Ωστόσο, η σημαντική μετατόπιση είναι αυτή της Αυστρίας, που προκαλεί τώρα μέσω ενός φαινομένου συνοριακού «ντόμινο» το πρόβλημα στα σύνορά μας με την ΠΓΔΜ.

Η υπουργός Εσωτερικών της Αυστρίας, όταν ανακοίνωσε τις ποσοστώσεις, το ημερήσιο πλαφόν των 80 εισερχόμενων προσφύγων στη χώρα, είπε ότι το επιθυμητό αποτέλεσμα είναι το «ντόμινο».

Μιλάνε ανοιχτά και δημόσια για επιδίωξη de facto μετάθεσης των εξωτερικών συνόρων της Ε.Ε. Η κίνηση του αυστριακού υπουργείου Εσωτερικών μεταθέτει τα εσωτερικά ευρωπαϊκά σύνορα από την Ελλάδα στη μεθόριο της Σλοβενίας με τη Σερβία. Διότι η ΠΓΔΜ δεν είναι μέλος της Ε.Ε. Στην πραγματικότητα γίνεται μια τεράστια συρρίκνωση και εξαιρείται όλη η Βαλκανική Χερσόνησος.

• Αυτό όμως που κάνει μονομερώς η Αυστρία δεν είναι σύμφωνο ούτε με τις ευρωπαϊκές αξίες ούτε είναι και νόμιμο. Δεν θα έπρεπε να υπάρχει μια συνολική ευρωπαϊκή απάντηση στο πρόβλημα;

Αυτό ακριβώς είναι το θέμα. Από τον περασμένο Απρίλιο έχουμε έξι ευρωπαϊκά συμβούλια που ασχολήθηκαν με το θέμα, παίρνουν αποφάσεις, κατασκευάζουν ορισμένα πολιτικά εργαλεία, όπως της μετεγκατάστασης, και βλέπουμε ότι μετά δύο ή τρεις εβδομάδες, καμία από αυτές τις αποφάσεις δεν εφαρμόζεται.

Ισως το πιο απτό και πρακτικό χρηστικό εργαλείο είναι η μετεγκατάσταση, που, αν και είχε μικρά νούμερα, είχε ταυτόχρονα και έναν ισχυρό συμβολισμό, γιατί είναι εν τη πράξει μια από τις βασικές ευρωπαϊκές αρχές, η αρχή της αναλογικότητας, ώστε να μοιραστούν τα βάρη με αναλογικό τρόπο σε όλες τις χώρες-μέλη.

Προέβλεψαν 160.000 θέσεις μετεγκατάστασης, κυρίως από Ελλάδα και Ιταλία, και στην πράξη έχουν μετεγκατασταθεί περίπου 1.000. Ο Γιούνκερ είπε ότι θα χρειαστούν 110 χρόνια για να ολοκληρωθεί με αυτόν τον ρυθμό.

• Η Ελλάδα, όπως και η Ιταλία στο παρελθόν, βρέθηκε από το 2015 εντελώς μόνη να αντιμετωπίσει το πρόβλημα και μάλιστα σε ρόλο κατηγορουμένου.

Αποδέχομαι ότι υπήρξαν από την πλευρά μας πολλές διαχειριστικές δυσκολίες στην υποδοχή αυτού του προσφυγικού κύματος. Αλλά πρέπει να δούμε τα αντικειμενικά δεδομένα. Βρέθηκε σε δυσκολία η Ιταλία το 2014 που υποδέχτηκε 170.000 ανθρώπους.

Η Ελλάδα, αντιστοίχως, υποδέχτηκε 850.000. Δεν υπάρχει χώρα που θα μπορούσε να κάνει, με βάση την έκταση, το μέγεθος και τη σφοδρότητα του προσφυγικού κύματος, υποδοχή με πλήρη καταγραφή, πλήρη αξιολόγηση και τεράστιες εγκαταστάσεις 850.000 ανθρώπων, πρακτικά, σε πέντε μήνες.

Ούτε και η Γερμανία το έχει κάνει. Από το ένα εκατομμύριο πρόσφυγες που βρίσκονται εκεί, οι μισοί δεν έχουν καταγραφεί, δεν υπάρχει χώρα με ετοιμότητα και έμψυχο δυναμικό να το κάνει. Αρα, υπάρχουν ελλείψεις στην Ελλάδα, αλλά η Ελλάδα αιφνιδιάστηκε όπως αιφνιδιάστηκε όλη η Ευρώπη. Η δεύτερη αντίδραση στην Ευρώπη ήταν ο πανικός και στη συνέχεια η τρίτη αντίδραση ήταν ο κατακερματισμός με βάση μια εθνική πολιτική.

Μια εργασία 60 ετών για να χτιστεί ενωσιακή κοινή πολιτική στα μεγάλα ζητήματα και να διασφαλιστεί ο κοινός ευρωπαϊκός χώρος, που είναι ίσως και η μεγαλύτερη κατάκτηση, βλέπουμε ότι θρυμματίζεται.

• Υπήρξε όμως κοινή συμφωνία των 28 να βρεθεί κάποιου τύπου διευθέτηση με την Τουρκία, ακόμη και με την εμπλοκή του ΝΑΤΟ. Ομως οι συμφωνίες αυτές φαίνεται ότι δεν λειτουργούν, ενώ η Τουρκία παίρνει οικονομικά και πολιτικά ανταλλάγματα.

Η συμφωνία Ε.Ε. με την Τουρκία ήταν πρακτικά ο μόνος τρόπος να ανακουφιστούν, όχι να εξαλειφθούν οι ροές.

Η Τουρκία ζήτησε και πήρε σε πρώτη φάση όχι μόνο χρήματα, αλλά και τεράστια πολιτικά δώρα. Την ελεύθερη βίζα των πολιτών της προς την Ε.Ε. και, δεύτερον, να μπορεί να μιλάει απολύτως ως ίσος προς ίσο με τους 28. Εχουμε δηλαδή μια χώρα υποψήφια για ένταξη να κερδίζει ένα εντελώς ιδιαίτερο και προνομιακό καθεστώς κατά τη διαπραγμάτευση.

Αυτό πρέπει να το δούμε σε συνάρτηση με ό,τι έγινε με τη Βρετανία, ένα μέλος να ζητάει ένα ακόμη πιο ειδικό καθεστώς από αυτό που ήδη είχε, προκειμένου να παραμείνει μέλος της Ε.Ε.

Στο ένα έχουμε δηλαδή ένα είδος εκβιασμού ενός ισχυρού υπό ένταξη, ο οποίος ουσιαστικά ζητάει ειδική σχέση με την Ε.Ε., και στο άλλο έχουμε μια επίσης ισχυρή χώρα, που είναι χρήσιμο να παραμείνει στην Ε.Ε., ο οποία λέει ότι για να παραμείνω θέλω και άλλα ειδικά προνόμια. Και στις δύο περιπτώσεις έχουμε μια Ε.Ε. η οποία διαλύει τους κοινούς κανόνες και μπαίνει σε μια τροχιά ειδικών σχέσεων και φυγοκέντρισης.

• Ποια είναι τα συμπεράσματα από την ευρωπαϊκή σας περιοδεία;

Ξεκινήσαμε από το Αμστερνταμ, την ολλανδική προεδρία, όπου συναντήσαμε κατανόηση, και περάσαμε στη Γερμανία, όπου μέχρι στιγμής η πολιτική της καγκελαρίου Μέρκελ είναι η μόνη ευρωπαϊκή που υποστηρίζει κάποιες βασικές αρχές, όπως η αναλογικότητα και η αλληλεγγύη και το μοίρασμα βαρών και ευθυνών.

Η συνέχεια ήταν στην Αυστρία, όπου βλέπουμε τη μετατόπισή της από ένα πρότυπο κράτος δικαίου και πρόνοιας σε μια ακροδεξιά ολίσθηση, αλλά κυρίως σε μια φυγόκεντρη τροχιά, ενώ σαν να παρουσιάζεται και μια ρωγμή στις σχέσεις Βιέννης-Βερολίνου.

Ακολούθησε η Σλοβακία, που είναι ίσως η πλέον μετριοπαθής από τις χώρες Βίζεγκραντ, και επισκεφθήκαμε τη Βουδαπέστη, ίσως τον πιο προβληματικό κρίκο αυτών των χωρών. Εκεί επικρατεί έντονη δυσπιστία και εχθρότητα προς τις Βρυξέλλες και κυριαρχεί ένα κλίμα ότι «για όλα φταίνε οι ξένοι και δεν μας καταλαβαίνει κανένας».

Αυτό είναι για εμένα ό,τι πιο επικίνδυνο για ένα έθνος και κυρίως για ένα έθνος-κράτος το οποίο μετέχει σε μια ευρύτερη συμμαχία. Μετά από μια περίοδο έντονου αντιρωσικού αισθήματος, πέρασαν σε έναν ακραίο φιλελευθερισμό και τώρα περνάμε σε μια φάση όπου υποχωρούν οι νεοφιλελεύθερες πολιτικές δυνάμεις και ανέρχονται καθαρά πολιτικές δυνάμεις που εκφράζουν περίκλειστα εθνικά σύνορα, εχθρότητα προς τα υπερ-κρατικά κέντρα και εχθρότητα για οτιδήποτε απειλεί αυτή την υποτιθέμενη εθνική καθαρότητα. Εχουμε κάποιες αναλογίες με τη σκοτεινή περίοδο του Μεσοπολέμου στον 20ό αιώνα.

Στην προχθεσινή επίσκεψη στη Στοκχόλμη όμως η συζήτηση είχε άλλα χαρακτηριστικά. Υπήρξε κοινός προβληματισμός και συμφωνία για την ανάγκη εφαρμογής κοινών ευρωπαϊκών λύσεων. Βέβαια οι σκανδιναβικές χώρες έχουν και διαφορετική παράδοση στην υποδοχή προσφύγων και μεταναστών και αυτό παίζει ρόλο στην πολιτική οπτική τους.

ΠΗΓΗ: http://www.efsyn.gr/…/oi-aystriakoi-metathetoyn-ta-esoterik…

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Στοιχεία επικοινωνίας
Twitter