image Οι τράπεζες οφείλουν να παίξουν αναπτυξιακό ρόλο, όχι απλώς να εισπράττουν προμήθειες -ραδιόφωνο ΑΠΕ-ΜΠΕ image Υπέρ κάθε προοδευτικής Συμμαχίας θεσπισμένης στη βάση αρχών και δεσμεύσεων -στο SBC

Γιατί χρειάζεται συνταγματική αναθεώρηση – στο Έθνος της Κυριακής

Το παρακάτω άρθρο του Ν. Ξυδάκη δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα «Έθνος» την Κυριακή 6 Μαΐου 2018.

===

Η συνταγματική ιστορία μας δείχνει ότι το Σύνταγμα είναι μεν απαραβίαστο, αλλά δεν μένει στατικό και αναλλοίωτο: σε όλα τα κράτη υποβάλλεται σε μικρότερες ή μεγαλύτερες αναθεωρήσεις, συμπληρώσεις και αναδιατυπώσεις, ακολουθώντας τις κοινωνικές και άλλες αλλαγές.

Είναι τώρα η συγκυρία κατάλληλη για μια συνταγματική αναθεώρηση που θα πρόσφερε στον τόπο; Ναι. Αν όχι τώρα, σε μια ιστορική καμπή για την Γ’ Ελληνική Δημοκρατία, πότε; Σε αυτή την εκτίμηση συγκλίνουν όλες οι δημοκρατικές δυνάμεις του κοινοβουλίου, οι συνταγματολόγοι και οι πολιτικοί επιστήμονες, οι πολίτες. Τεκμήρια για τις διαθέσεις και τις σκέψεις της πολιτικής κοινωνίας προσφέρει το υλικό που συγκέντρωσε η Επιτροπή διαλόγου για την Συνταγματική αναθεώρηση.

Γιατί είναι αναγκαία και χρήσιμη η συνταγματική αναθεώρηση;

Καταρχάς διότι η κρίση έφερε στην επιφάνεια διαρθρωτικά και λειτουργικά προβλήματα της διοίκησης, ενδογενείς παθογένειες, έννοιες και δομές που χρήζουν επαναπροσδιορισμού. Μια αναθεώρηση θα μπορούσε να ανανοηματοδοτήσει δομές, έτσι ώστε να συμβάλει στην ανασυγκρότηση του κράτους και τον εκσυγχρονισμό της κοινωνίας. Μερικές τέτοιες αναγκαίες μεταρρυθμίσεις: διεύρυνση των ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων, ενίσχυση της διάκρισης εξουσιών, αναβάθμιση της Δικαιοσύνης, αποσαφήνιση των διακριτών ρόλων Κράτους και Εκκλησίας, εξορθολογισμός της ευθύνης υπουργών και αιρετών κ.λπ. Μια μακρόπνοα σχεδιασμένη αναθεώρηση θα μπορούσε να συμβάλει στην οικοδόμηση της «μετά την κρίση Ελλάδας».

Ανεξάρτητα από την κρίση, έχει διαπιστωθεί  ότι συχνά εμφανίζεται απόσταση ανάμεσα στις πρόνοιες του Συντάγματος και σε εδραιωμένες ή νεοπαγείς ανάγκες και τάσεις της σύγχρονης ελληνικής κοινωνίας. Η κοινωνία έχει αλλάξει πολύ από το 1975, θέτει ερωτήματα και απαιτήσεις στα οποία η Πολιτεία πρέπει να αποκριθεί. Αυτό διαφαίνεται και στην ιστοσελίδα της επιτροπής διαλόγου, από τις συνεντεύξεις του προέδρου της, καθηγητή Μιχ. Σπουρδαλάκη, και φυσικά σε πολλά κοινωνικά fora.

Επιπροσθέτως παρατηρούμε εσωτερικές ασυνέπειες και δυσχερή προσαρμογή στα τρέχοντα έθη κατά την ερμηνεία ή την πρακτική εφαρμογή ορισμένων διατυπώσεων του Συντάγματος. Μια τέτοια ασυνέπεια διαφάνηκε στο διάλογο για τη διδασκαλία των Θρησκευτικών: Νομικοί επεσήμαναν ότι το Άρθρο 16 («Η παιδεία αποτελεί βασική αποστολή του Κράτους και έχει σκοπό την ηθική, πνευματική, επαγγελματική και φυσική αγωγή των Ελλήνων, την ανάπτυξη της εθνικής και θρησκευτικής συνείδησης και τη διάπλασή τους σε ελεύθερους και υπεύθυνους πολίτες») έρχεται σε διάσταση με την απαραβίαστη συνταγματική αρχή περί θρησκευτικής ελευθερίας.

Γιατί όμως η συζήτηση περί αναθεώρησης εγείρει έντονες αντιρρήσεις;

Ίσως διότι για πρώτη φορά η αναθεώρηση ετέθη σε δημόσια διαβούλευση και έτσι θεωρήθηκε ότι θα αφαιρεθεί ο συντακτικός/αναθεωρητικός ρόλος από τους ειδικούς, που μπορούν και πρέπει να αποφασίσουν. Αυτό δεν είναι ακριβές. Η Επιτροπή οργάνωσε τον διάλογο για να ενημερωθεί και εκφραστεί η κοινωνία, και φυσικά δεν θα αποφασίσει για το Σύνταγμα ― η αναθεώρηση θα διεξαχθεί σύμφωνα με το άρθρο 110 του Συντάγματος το οποίο είναι απαραβίαστο.

Οι υψηλοί τόνοι μπορούν να αποδοθούν επίσης στο ότι η ελληνική κοινωνία μετά από οκτώ χρόνια κρίσης, είναι πολύ πιο ευαίσθητη σε πολιτειακά θέματα, και συχνά αναζητεί θαυματουργές «συνταγματικές» λύσεις και πολιτειακές μεταβολές προς άρση κοινωνικών και οικονομικών αδιεξόδων. Η σύγχυση σκοπών και μέσων επιδεινώνεται από μια «συνταγματοποίηση» των όρων της θεμιτής πολιτικής διαμάχης που προωθείται ανεύθυνα από διάφορες περσόνες του δημόσιου βίου. Τέτοιες ζωηρές συζητήσεις, με άλλοτε άλλο βαθμό κατανόησης των πολιτειακών λειτουργιών, παροξύνονται και οδηγούν σε μικροπολιτικές συγκρούσεις και πόλωση.

Η συμβατική αλήθεια βρίσκεται κάπου στη μέση: η αναθεώρηση του Συντάγματος μπορεί να συνεισφέρει σε δημιουργικές αναπροσαρμογές της διοίκησης και των κοινωνικών συμβάσεων, αλλά δεν μπορεί να μετασχηματίσει θαυματουργικά το κράτος. Επίσης είναι αναγκαίο να υπενθυμίζεται διαρκώς ότι η αναθεώρηση δεν ολοκληρώνεται σε μία Βουλευτική περίοδο, εκτείνεται σε δύο, άρα προϋποθέτει δύο εκλογικές αναμετρήσεις, και απαιτεί ενισχυμένες πλειοψηφίες σε κάθε Βουλή. Όλες αυτές οι αυστηρές προϋποθέσεις και οι δικλίδες καθιστούν την αναθεώρηση μια σοβαρή, «βαριά», διαδικασία, που απαιτεί μεγάλη πολιτική ευθύνη.

Τι αναμένουν πολίτες και δημοσιολογούντες από τη συνταγματική αναθεώρηση;

Με βάση το υλικό από τον διάλογο αλλά και προσωπικό εμπειρικό υλικό και την πληθώρα αρθρογραφίας και δημοσιευμάτων, μπορούμε να πούμε ότι όλοι συμφωνούν στην αναθεώρηση του άρθρου 86 περί ευθύνης υπουργών έτσι ώστε, με τη βοήθεια εφαρμοστικών νόμων, να μην οδηγούνται σε παραγραφή ποινικώς κολάσιμα αδικήματα. Εδώ χρειάζεται προσοχή και μέτρο, ώστε να μην οδηγηθούν οι αιρετοί με εκτελεστική εξουσία να φοβούνται τις συνέπειες των αποφάσεων και πράξεων και να αδρανούν.

Δημοφιλή θέματα στη δημόσια συζήτηση είναι επίσης ο περιορισμός του αριθμού των βουλευτών, ο τρόπος εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας, το όριο σε συνεχόμενες θητείες αυτοδιοικητικών αρχόντων, ο μη κερδοσκοπικός χαρακτήρας των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, η ανεμπόδιστη πρόσβαση και ο δημόσιος χαρακτήρας των κοινών αγαθών (νερό, χώροι κ.λπ.)

===

Δείτε εδώ συνημμένη τη σελίδα της εφημερίδας (σε pdf)

Leave a Reply

Your email address will not be published.