image Το οικονομικό πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ δείχνει ποιος είναι με τους πολλούς -στο OneTV image Ο κ. Μητσοτάκης εκπροσωπεί μία ολιγαρχική πολιτική προσέγγιση- Στο Πρώτο Πρόγραμμα

Γιάννης Ιωάννου, η κληρονομιά -«Ένα βλέμμα» στο Έθνος της Κ.

Πήγαινα να βρω τον Αλτάν στην έκθεση γελοιογραφίας στο Σύνταγμα, απευθείας από το αεροδρόμιο, υπακούοντας στα sms του Σπύρου. Κι έπεσα στον Γιάννη. Είχα να τον δω καιρό ―ο Ιωάννου δεν ήταν της πολλής συνάφειας. Αδυνατισμένος, η αρρώστια είχε κουράσει το θηρίο, τον ψηλό, ευσταλή, ήρεμο Γιάννη. Ξεχύθηκε μόνη της η χαρά που τον έβλεπα, κάποια στιγμή άκουσα τον εαυτό μου κατάπληκτο να τον αποκαλεί «αγάπη μου». Ήταν υπερβολή; Όχι, ευτυχώς που είπα αυτό που ένιωθα και του άξιζε: την εκτίμηση, τον θαυμασμό, την αγάπη εντέλει, για τον καλλιτέχνη και τον άνθρωπο που είχα την τύχη να γνωρίσω από τον καιρό που δούλευα στην ένδοξη Βαβέλ και τη Πρώτη.

Υστερα πήγαμε για τσάι και απεριτίφ, με τον Αλτάν, τη Νίκη, τον Σπύρο και τον Γιάννη, στη Στοά Μπολάνη, προτού καταλήξουν στο δείπνο των καλλιτεχνών της έκθεσης. Μιλούσε γαλλικά στον Βενετσιάνο ομότεχνο. Εκεί του μετέφερα τα λόγια του κοινού φίλου Αλέξη, πολιτικού συντάκτη τα χρόνια της Πρώτης, πόσο οξυδερκή και θαρραλέο αναλυτή τον θεωρούσε ― και το συμμεριζόμουν. Χαμογέλασε αχνά: «Υπερβάλλετε…»

Κάθε έπαινος του αξίζει, κι ευτυχώς έλαβε πολλούς εν ζωή, και από τον δήμο και από τους σοφιστές. Τι να πρωτοπείς; Για την προσωπική ακεραιότητα, το πολιτικό θάρρος και την πολιτική οξύνοια, την καλλιτεχνική μετουσίωση του ευτελούς και τετριμμένου, τον ανελέητο φωτισμό του εξουσιαστή και του φαύλου, την πλούσια τονικότητα των κρίσεων και των περιγραφών;

Ας αρκεστούμε σε αυτό: ο Ιωάννου ήταν από τους πιο εμπνευσμένους και επιδραστικούς αφηγητές της Ελλάδας, τα τελευταία σαράντα χρόνια. Αφηγήθηκε τις ζωές μας. Μάς έδειξε προς τα πού να κοιτάμε, τι να ψάχνουμε κάτω από τη φόδρα του προφανούς, πώς να μη βολευόμαστε στα στερεότυπα και τους χυλούς του μέσου όρου, να αντιμετωπίζουμε τα δύσκολα ερωτήματα, να μην ισοπεδώνουμε άδικα τεμπέλικα, αλλά και να παίρνουμε θέση.

Ζωγράφισε τους ισχυρούς σαν χατζηαβάτες, έδειξε τους ταπεινούς σαν θυμόσοφους, εντόπιζε τις ποταπές έξεις και τις ρητορείες, χαστούκιζε την υποκρισία και τους πονηρούς φαιοφορούντες, αλλά ποτέ δεν πρόσβαλλε προσωπικές ζωές. Μια ζωντανή, ριψοκίνδυνη, καθημερινή διαλεκτική ήταν η δουλειά του, διαλεκτική της ισχύος, της κυριαρχίας, της βιοπολιτικής, του αληθούς, του προφανούς και του υποδηλούμενου. Η σειρά του Τρίτου Δρόμου ιδίως, αλλά και ο Ευρωπαίος, το Θαύμα, το Τέλος Εποχής, είναι τα πολύτροπα χρονικά της Μεταπολίτευσης, πολιτικά, κοινωνικά, ανθρωπολογικά. Δηλαδή χρονικά ζωής όλων όσοι ενηλικιώθηκαν και μεγάλωσαν αυτά τα σαράντα χρόνια.

Οι ιστορικοί τέχνης θα εξετάσουν την εξέλιξη της γραφής του· εγώ μπορώ να πω πώς με τα χρόνια γινόταν όλο και πιο αφαιρετικός, λιτός, μινιμαλιστής, όλο και πιο εκφραστικός και ουσιώδης, και στο τέλος λυρικός.

Η εκδημία του, τρία χρόνια μετά τον άλλο μεγάλο Γιάννη, τον παθιασμένο ρομαντικό Καλαϊτζή, βρίσκει την Ελλάδα σε μεταίχμιο. Δεν υπάρχουν σκιτσογράφοι και κομίστες σαν αυτούς, δεν υπάρχουν εφημερίδες και περιοδικά σαν αυτά που τους φιλοξένησαν, δεν υπάρχει δημοσιογραφία σαν αυτή που υπηρέτησαν. Κάτι άλλο, κάποιοι άλλοι, θα πάρουν τη θέση τους· ελπίζω αντάξιο ή τουλάχιστον αναλόγως λυσιτελές, να εκφράζει τον καιρό, να εκφράζει τους ανθρώπους, να βγάζει γλώσσα στην εξουσία, να δείχνει τους γυμνούς γυμνούς, να διαμορφώνει και να εκπαιδεύει, να παρηγορεί. Άμμες δε γ’ εσόμεθα πολλώ κάρρονες: Ας είναι αυτή η κληρονομιά του Γιάννη Ιωάννου.

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Στοιχεία επικοινωνίας
Twitter