Kίνδυνοι Εως τον Σεπτέμβριο

Η διάσωση απαιτεί πρωτότυπα εργαλεία

Γράφαμε την περασμένη εβδομάδα για τον “αγγλοσαξωνικό” τρόπο σκέπτεσθαι των διαχειριστικών-ηγεμονικών ελίτ στην Ελλάδα σήμερα. Και για την δραματική ανεπάρκεια του συγκεκριμένου τεχνικού-εργαλειακού σκέπτεσθαι στις παρούσες μεταιχμιακές συνθήκες: σε μια Ελλάδα ευρισκόμενη σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης, κατεχόμενη πολιτικά από το Μνημόνιο της τρόικας ΔΝΤ-ΕΕ-ΕΚΤ, σε μια Ευρωπαϊκή Ενωση που αναζητεί εναγωνίως τρόπους επιβίωσης, σε έναν κόσμο που μετασχηματίζεται γεωπολιτικά.

Οφείλουμε ορισμένες αποσαφηνίσεις. Καταρχάς, υπό τον αναγκαστικά περιληπτικό και συμβατικό όρο “αγγλοσαξωνισμός” εννοούμε πρωτίστως τον εμπειρισμό που διατρέχει την κουλτούρα του μάνατζμεντ, τη διδασκόμενη διοίκηση επιχειρήσεων και τα διδασκόμενα οικονομικά, σε αγγλοαμερικανικά πανεπιστήμια και κολέγια. Δευτερευόντως και τις πολιτικές επιστήμες και τις διεθνείς σχέσεις. Οχι ότι σε όλα τα πρωτοκλασάτα σχολεία αναπαράγεται ο ίδιος εμπειρισμός ή οι ίδιες νεοφιλελεύθερες ιδεοληψίες. Οχι. Ασφαλώς και υπάρχουν λαμπρές σχολές, που προσφέρουν καθολική γνώση και ανεξίθρησκη σκέψη.

Αλλο είναι το θέμα: Τι αποκομίζουν οι δικές μας ελίτ από τα Ivy League πανεπιστήμια, που αναπαράγουν την αμερικανική ελίτ και τις ελίτ των δορυφόρων; (Δεν μιλώ καν για τα δευτεροκλασάτα που χορηγούν μαστεράκια.) Ποια εφόδια αποκομίζουν εκεί, έτσι ώστε να αναπτύξουν εδώ μια πρωτογενή σκέψη, προσαρμοσμένη στο ευρωπαϊκό, μεσογειακό, βαλκανικό συγκείμενο; Διότι το ζητούμενο από τις ηγεμονεύουσες ελίτ είναι η ανάπτυξη πρωτογενούς σκέψης, έτσι ώστε να παραχθεί και πρωτογενής, αυτόχθων πολιτική δράση, που θα αντιμετωπίζει τοπικά και περιφερειακά προβλήματα.

Και διότι δεύτερο ζητούμενο για ένα λαό είναι να μπορεί να διαμορφώσει, να εκπαιδεύσει και να αναπαράγει τη δική του αυτόφωτη ελίτ. Στην σημερινή Ελλάδα, έχουν χαθεί αυτό το σχέδιο και αυτή η δυνατότητα. Δεν υπάρχουν δημόσια σχολεία, που να αναδεικνύουν τους άριστους από όλη την ταξική διαστρωμάτωση· το Πειραματικό, το Βαρβάκειο, η Ιωνίδειος κ.ά., τα σχολεία του δημοκρατικού κράτους, ισοπεδώθηκαν και χλόμιασαν· τη θέση τους διεκδικούν τα ιδιωτικά και τα πανάκριβα προγράμματα ΙΒ. Παρόμοια υποβάθμιση υπέστησαν τα πανεπιστήμια, μετατρεπόμενα αδιακρίτως σε μαζικά και εξισωτικά προς τα κάτω. Μετά βίας πια διαζώζονται η Νομική Αθηνών, το Μετσόβειο, κάποιες μεμονωμένες σχολές του Καποδιστριακού, της Κρήτης, άλλων μικρών ΑΕΙ. Το εκπαιδευτικό σύστημα κατέστη μαζικό και ισοπεδωτικό, δεν έχει πλέον κανένα σχέδιο παραγωγής αρίστων.

Η πρόσφατη ιστορική πείρα από τη Λατινική Αμερική δείχνει ότι οι τοπικές ελίτ, εκπαιδευμένες στα Ive Legaue πανεπιστήμια, αποκομμένες από τους λαούς και τις κουλτούρες τους, οδήγησαν τις χώρες τους στη χρεοκοπία και την κοινωνική αποσάθρωση. Εφάρμοσαν συνταγές και έτοιμες λύσεις, υποτάχθηκαν σε υπερεθνικά κελεύσματα, σκέφτηκαν σαν επισκέπτες, όχι σαν γηγενείς. Το Μεξικό και η Αργεντινή είναι τέτοια παραδείγματα χρεοκοπίας και πνευματικής εξάρτησης.

Είναι σαφές: Εκπαιδευόμενος στη διαχείριση εταιρειών, δεν μπορείς να διοικήσεις κράτος. Και περαιτέρω: η πολιτική κουλτούρα, ο στοχασμός πάνω στο πολιτικό φαινόμενο και η παραγωγή πολιτικής, δεν μαθαίνονται μονοσήμαντα σε ένα σχολείο· μαθαίνονται εντός παράδοσης και εντός κοινωνίας με ιδιαίτερους και δυναμικούς χαρακτήρες. Εκ των ων ουκ άνευ, η σύνδεση με την παράδοση, η δημιουργική της ανάπλαση ― ό,τι διδάσκει εξάλλου ο Αγγλοσάξων Ρωμαιοκαθολικός Τόμας Ελιοτ, που διαβάστηκε πολύ στη νεότερη Ελλάδα.

Απαραίτητη η γνώση του Τζέφερσον, αλλά εξίσου απαραίτητη η γνώση της συνομιλίας Κοραή-Τζέφερσον, απολύτως αναγκαία η εμβάπτιση στη σκέψη του Τρικούπη, του Δραγούμη, του Βενιζέλου και του Σεφέρη, του Γληνού και του Σβώλου, για να μείνουμε σε άνδρες της πολιτείας και του στοχασμού. Πόσοι Ελληνες πολιτικοί ή οικονομικοί παράγοντες έχουν διαβάσει μια σελίδα τους; Ποια η σύνδεση των τωρινών γκλαμουρο-ελίτ, που μιλούν κρεολικά αγγλικά και άθλια ellinika, που μεταφράζουν τη σκέψη τους, με την παράδοση της κλεφτουριάς και του λόγιου Ερμή, με τον Χιώτη λόγιο έμπορο ή τον ορεσίβιο λόγιο της Ηπείρου και της Γορτυνίας, με τον ταξιδευτή Κυκλαδίτη; Καμία. Σαν να ζούν σε μεταλλαγμένα suburbs, σαν να αναπτύσσονται σε κουκούλι εισαγόμενο.

Και ιδού, τώρα, η ιστορία κρούει τη θύρα. Από τον Δεκέμβρη ’08 το κρατίδιο του Πειναλέοντος και της Ανεργίτσας, έχει βρεθεί υπερμοντέρνα και δραματικά στο επίκεντρο του διεθνούς προβληματισμού. Η ελληνική περίπτωση απαιτεί νέα διανοητικά εργαλεία, με αξιώσεις καθολικότητας, με διεθνές εύρος και γηγενές βάθος. Αυτά τα εργαλεία διάσωσης είμαστε υποχρεωμένοι να τα επινοήσουμε εμείς. Η διάσωσή μας και η συνέχεια δεν επιτυγχάνονται με πασπαρτού, ούτε καν αγγλοσαξωνικά.

22 Σχόλια
  • saiduced
    REPLY

    Ωστόσο, επειδή το ζήτημα είναι και ιστορικό, ποιες είναι οι πιο πρόσφατες συγγενείς μορφές των Κοραή, Τρικούπη, Δραγούμη, Βενιζέλου, Σεφέρη, Γληνού και Σβώλου; Γιατί, από το θάνατο του νεότερου (Σεφέρη) έχουν περάσει σχεδόν 40 χρόνια, και αναρωτιέμαι πόσες δεκαετίες χρειάζονται για να υπάρξουν παρόμοιοι άνδρες ή και γυναίκες (ας μην τις παραγκωνίζουμε) προκειμένου να επικρατήσει μία κοινωνική δικαιοσύνη και, τελικά, εκτός από την παιδεία και την παράδοση, τί είναι αυτό που εμπνέει τις αξίες; Πάντως, ο σεβασμός και η ευθύνη δεν εκφράζονται από ανθρώπους ανασφαλείς.

  • maximilian
    REPLY

    Θα συμφωνήσω απόλυτα με τα όσα γράφεται, με δύο ενστάσεις. Η πρώτη είναι για την Νομική Αθηνών για την οποία δεν ξέρω πως ακριβώς διασώζεται απο την γενική κατρακύλα. Το μόνο που παράγει είναι δικηγορίσκους οι οποίοι έτυχε να παπαγαλίσουν λίγο παραπάνω για να εισέλθουν στην «πορφυρογέννητη» σχολή. Όσο για διανούμενους με πρωτότυπη σκέψη υπήρξαν τέτοιες περιπτώσεις στην νεότερη Ελλάδα όπως ο Παναγιώτης Κονδύλης, τον οποίον βέβαια η Φιλοσοφική σχολή Αθηνών αρνήθηκε να τον κάνει καθηγητή με το σαθρό δικαιολογητικό ότι δεν είχε να επιδείξει ώριμο έργο. Ζούμε σε μία χώρα που τουλάχιστον κατά την διάρκεια της μεταπολίτευσης στις καίριες θέσεις βρίσκονταν μετριότητες ,ανθυπομετριότητες και εγγαστρίθυμοι «αγγλοσαξονικού» τύπου. Γι’αυτό και σήμερα βρισκόμαστε στο σημείο μηδέν της ιστορικής μας πορείας.

  • gritz
    REPLY

    Πάλι στο ίδιο μήκος κύματος, αλλά πηγαίνοντας πιό κοντά στα της λεγόμενης οικονομικής επιστήμης, άς αναρωτηθώ:
    Πόσοι από τους σημερινούς Έλληνες που φέρουν δυσβάστακτο φορτίο αγγλοσαξωνικής παιδείας στο οικονομικό πεδίου, έχουν μελετήσει (ως γνωστική βάση ή ως αντίλογο, δεν έχει σημασία), π.χ. κλασικούς του 19ου αιώνα όπως ο J. St. Mill ή ο Ricardo; Μην αναρωτηθώ βέβαια κάν, άν έχουν διαβάσει Marx ή «ιδεολογικούς» κριτικούς της εποχής, όπως τα κοινωνικο-οικονομικά του John Ruskin. Αμφιβάλλω άν ξέρουν ακόμη και τι ήταν «The king of the Golden River» ή άν μπορούν να κατονομάσουν 3 έργα του Dickens. Τέλος, και αυτό έχει πολύ μεγαλύτερο βάρος, αμφιβάλλω σφόδρα ότι έχουν ανοίξει έστω και ένα σύγγραμμα του J. M. Keynes στο πρωτότυπο. Δεν είμαι βέβαιος κάν άν έχουν κάνει το ίδιο με τον Schumpeter και άν μπορούν να περιγράψουν τι είναι τα «κύματα Κοντράτιεφ».
    Μετά από όλα αυτά, το να ζητούμε από αυτούς τους ανθρώπους, τους τόσο ζυμωμένους με την (business version) Αγγλική γλώσσα, να γνωρίζουν το διάλογο Jefferson-Κοραή ή τος απόψεις του Γληνού και του Σβώλου, είναι σαν να ζητούμε από παλαιστή του σούμο να παίξει μπάσκετ.

  • Στάθης Πολίτης
    REPLY

    Αγαπητέ κ. Ξυδάκη,

    Πρώτα απ’όλα, επιτρέψτε μου να σας συγχαρώ για το αξιολογότατο έργο σας -γιατί περί τέτοιου πρόκειται- όλων αυτών των χρόνων και να δηλώσω ότι σας θεωρώ μία εκ των καλύτερων πενών που υπάρχουν στην πτωχή κατά τα λοιπά ελληνική δημοσιογραφία.

    Θεωρώ ότι τα δύο τελευταία σας κυριακάτικα σχόλια περί αγγλοσαξωνικών ελίτ, εμπεριέχουν μία κατά μεγάλο βαθμό ισοπεδωτική θεώρηση, η οποία δυστυχώς χαρακτηρίζει μεγάλη μερίδα της ελληνικής κοινωνίας όταν αυτή έρχεται αντιμέτωπη με οτιδήποτε «αγγλοσαξωνικό», δημιουργώντας έτσι έναν μπαμπούλα στον οποίο, ως εύκολη λύση, μπορούμε να φορτώνουμε τα κρίματά μας. Καθ’αυτόν τον τρόπο, για την τωρινή κρίση που βιώνουμε, ευθύνονται οι ανάλγητοι τραπεζίτες, τα κερδοσκοπικά αμοιβαία κεφάλαια και λοιπές δυτικογενείς χείμμαιρες.

    Φυσικά και συμφωνώ ότι μόνο προς όφελός μας θα ήταν η εκ βαθέων μελέτη των συγκεκριμένων Ελλήνων στοχαστών -κι άλλων ακόμα-, όπως και εν γένει των ελληνικών παραδόσεων. Αλλά πρώτον, γιατί αυτό αποκλείει την αξία των «αγγλοσαξωνικών» στοχαστών και παραδόσεων και την εφαρμογή επιμέρους στοιχείων τους μέσω της προσαρμογής τους στις δικές μας ιδιαιτερότητες?? Και δεύτερον, αυτή η ελίτ -στην οποία τόσο ειρωνικά αναφέρεστε- μήπως είχε την εναλλακτική επιλογή της Ελληνικής Παιδείας και επέλεξε αντ’αυτής την αγγλοσαξωνική?? Μάλλον όχι θα έλεγα…

    Σε τελική ανάλυση, το πρόβλημα δεν είναι ότι η ελίτ μας εφαρμόζει τα αγγλοσαξωνικά δόγματα, αλλά ότι προσπαθούσε να εφαρμόσει μία εναλλακτική «ρώσικη σαλάτα», μετά των γνωστών αποτελεσμάτων. Αν εφαρμόζονταν με συνέπεια και πραγματική γνώση, αγγλοσαξωνικές πρακτικές, το μόνο βέβαιο είναι ότι δεν θα είχαμε φτάσει εδώ που είμαστε…

    Και μία τελευταία παρατήρηση. Παρατηρώ τον τελευταίο καιρό, μία ιδιαίτερα αυξημένη μαυρίλα και απαισιοδοξία στα γραπτά σας. Κατά την ταπεινή μου άποψη, από πένες του δικού σας διαμετρήματος, αναμένουμε πολύ περισσότερα και κυρίως πιο παραγωγικά, σε τέτοιους χαλαιπούς καιρούς….

    Σας ευχαριστώ για τον χώρο και τον χρόνο σας!!

    Με εκτίμηση,
    Στάθης Πολίτης

  • tassos
    REPLY

    Νικο, χαίρομαι για το δεύτερο κ διευκρινιστικό άρθρο. Η γνώση στις αγγλοσαξονικές σχολές management και business administration είναι χρήσιμη και απαραίτητη — για τη διοίκηση επιχειρήσεων και γραφειοκρατειών. Όπως σωστά την είπες, είναι γνώση διεκπεραιωτική και με συγκεκριμένο βεληνεκές. Η εθνική πολιτική (ως στοχασμός, λόγος και πράξη) έχει μικρή επικάλυψη με τη γνώση της διοίκησης επιχειρήσεων. Σε κάθε περίπτωση η δεύτερη είναι αρωγός ώστε να ευοδωθούν τα οράματα της πρώτης.

    Εγώ δεν έχω άμεση εμπειρία, αλλά εσύ έχεις δει μανατζαραίους (έστω και με ivy league pedigree) να αναλαμβάνουν πολιτική ευθύνη; Η δική μου εντύπωση είναι ότι κανείς δε σηκώνει το ανάστημά του να αρθρώσει οραματικό εθνικό λόγο από θέση ευθύνης.

    • nikoxy
      REPLY

      Τάσο, ιδού ενδεικτικά τα pedigree μερικών υπουργών Εθνικής Οικονομίας, Οικονομικών, Τουρισμού, τραπεζιτών και άλλων:

      Γιώργος Παπακωνσταντίνου
      Φίλιππος Σαχινίδης
      Γιώργος Αλογοσκούφης
      Νίκος Χριστοδουλάκης
      Γιάννος Παπαντωνίου
      Παύλος Γερουλάνος
      Γιάννης Στουρνάρας

      Αν άρθρωσαν οραματικό εθνικό λόγο, δηλ. πολιτικό λόγο, ας το δούμε… Κανείς δεν έγραψε ένα βιβλίο, έστω ένα άρθρο, αυτοκριτικής, ένα κείμενο υπέρβασης. Κανείς δεν αναρωτήθηκε για ένα Αλλο Δρόμο, μια εναλλακτική.
      Και ειδικά οι Παπαντωνίου, Χριστοδουλάκης, Αλογοσκούφης, Στουρνάρας, Π»κωνσταντίνου, ανά περίπτωση επιδόθηκαν με ζήλο στη δημιουργική λογιστική και σε όλες τις τεχνικές του σύγχρονου οικονομικού μάνατζμεντ. Με τα γνωστά αποτελέσματα.

      • S G
        REPLY

        Νικοξυ
        απο τα ονοματα που δινεις μονο ο Γερουλανος εχει κανει διοικηση επιχειρησεων (ειναι και ο μονος που περασε απο Ivy League, για μεταπτυχιακο μαλιστα και δεν βαριεμαι να τονιζω την διαφορα πτυχιου, μεταπτυχιακου και διδακτορικου. Απο το μεταπτυχιακο βγαινουν τα λεφτα για τα πανεπιστημια, τα προτυπα εισαγωγης και αποφοιτησης ειναι λοιπον σημαντικα χαμηλοτερα).

        Ο κακομοιρος ο ανθρωπος δεν νομιζω οτι εχει προλαβει να δειξει ιδιαιτερο εργο, καλο ή κακο, για να τον αναφερουμε.

        Οι υπολοιποι ειναι οικονομολογοι, κατι που διαφερει παρα πολυ απο την διοικηση, λογιστικη κτλ.

        Παπακωνσταντινου και Σαχινιδης επεσαν σε μια απο τις χειροτερες στιγμες της Ελλαδας, δεν νομιζω οτι μπορουμε ακομα να τους κρινουμε.

        Αλογοσκουφης και Παπαντωνιου καναν σημαντικοτατα λαθη, λαθη ομως που κανεις μα κανεις καθηγητης τους δεν θα τα επικροτουσε και που δεν φανταζομαι οτι και οι ιδιοι θα επικροτουσαν ως καθηγητες (ας σημειωθει καπου εδω οτι κανεις τους δεν εχει φτασει σε σημειο πραγματικα μεγαλου πρεστιζ ερευνητικα).

        Αρα λοιπον, δεν καταλαβαινω ουτε την επιθεση στην Ivy League, ουτε στην αγγλοφωνη σκεψη, ουτε εμμεσα στην οικονομικη επιστημη. Το προβλημα μας δεν ηταν η υπερβολικη δοση παλιας καλης δυτικης κουλτουρας και επιστημονικης ελιτ, ηταν η ελλειψη της. Μαυρογιαλουρους ειχαμε να κυβερνουν, οχι Ελληνες Πωκ Κρουγκμαν.

  • nikoxy
    REPLY

    Ενδεικτικά, ο βίος και το έργο δύο επιφανών Ελλήνων τραπεζιτών, νομικών και πολιτικών του 19ου και του 20ού αιώνα. Και οι δύο βρέθηκαν επικεφαλής της Εθνικής τράπεζας της Ελλάδος σε δύσκολους χρόνους.

    Ο Παύλος Καλλιγάς (pdf), εκ Φλαγγινείου Φροντιστηρίου Βενετίας ορμώμενος
    Και πρόσφατη μονογραφία Γαλλίδας συγγραφέως Για τον οραματιστή Καλλιγά

    και

    Ο Ιωάννης Αριστ. Βαλαωρίτης (pdf), εκ Λευκάδος, μαθητής του Καλλιγά στη Νομική Αθηνών.

  • vaggelis
    REPLY

    Η Ελίτ…
    Υπάρχουν η ελίτ και οι άλλοι. Η πλέμπα, ας πούμε, ή ας μην τους πούμε ακόμα έτσι… Εκείνοι οι άλλοι θα πρέπει να νιώθουν εκτίμηση και δέος προς την ελίτ, γιατί η ελίτ αποτελείται από περισπούδαστους και πολύ μορφωμένους ανθρώπους που πάνε όλοι στα Λονδίνα να σπουδάσουν για να επιστρέψουν και να δείξουν στους Άλλους τι πρέπει να κάνουν για να γίνουν λίιιιιιγο καλύτεροι από ότι είναι τώρα,(λίγο, μην το παρακάνουμε κιόλας). Είναι στα αλήθεια μορφωμένοι, αλλά εντάξει καμία φορά χρειάζεται και το jeep της η Ελίτ -η μόρφωση υπάρχει και πρέπει να φαίνεται.
    Τώρα για εκείνους τους Άλλους, τι να πω; Δεν φαίνεται να τα παίρνουν και πολύ τα γράμματα. Η Ελίτ έδωσε γη και ύδωρ για αυτούς, αλλά αυτοί τίποτα. Η Ελίτ χαραμίζει τα μέλη της για να οργανώσει αυτά τα λαμπρά δημόσια σχολεία, και τοποθετεί μια υπό-ελίτ να τους χτυπά και να τους δέρνει εκεί γύρω στην ηλικία των 6-12 για το καλό τους. Η Ελίτ σκέφτηκε το θεσμό των πρακτορείων του ΟΠΑΠ κάθε δύο τετράγωνα για να καταφέρουν και οι Άλλοι να αγοράσουν jeep. Η Ελίτ θέσμισε την προπαγάνδα της διαφήμισης γιατι οι Άλλοι είναι ηλίθιοι και δεν καταλαβαίνουν ποιες είναι οι πραγματικές τους ανάγκες. Η Ελίτ προσέφερε διακεκριμένα μέλη της για την καθημερινή εντατικοποίηση της αγελοποίησης μέσω των φίλαθλων εντύπων και των υπερσύγχρονων γηπέδων… Η Ελίτ, εκπαίδευσε λαμπρά μια ομάδα από τους Άλλους και τους έκανε μπάτσους σπουδαίους, να κρατάνε όπλο, να φέρνουν γύρω γύρω και να μιλάνε όλη μέρα για ποδόσφαιρο. Σπουδαίους, σας λέω, αφού ξέρουν ακόμα και γιατί στα αστυνομικά τμήματα δέρνουν τους μετανάστες. «Μα γιατί είναι μετανάστες… Μυαλό θέλει για να το καταλάβεις…;» Η Ελίτ, η αγαπημένη μας Ελίτ…
    Και όποιος δεν είμαι με την Ελίτ, σίγουρα είναι μέτριος…

  • nk
    REPLY

    Λάθος αριθμός!

    Το πρόβλημα είναι πως όλοι αυτοί και πολλοί άλλοι παραείναι Έλληνες.
    Επέστρεψαν και ήξεραν πολύ καλά ποιον να διορίσουν, ποιός είναι ο κάθε Γκρούεζας, σε ποιόν εργολάβο να δώσουν τα έργα.

    Μακάρι να ήταν λίγο »Αγγλοσάξωνες».

    Ήταν όμως μόνο Μαυρογιαλούροι. Έλληνες 100%.

    Εν μέρει δηλαδή συμφωνώ με τον κο Στάθη Πολίτη.

  • Aurora Lee
    REPLY

    Συμφωνώ απόλυτα με τον-την nk!
    Τα είπες όλα! Εύγε γιατί είχα αρχίσει να πονοκεφαλιάζω με J. St. Mill, Ricardo, Γληνό και Σβώλο!!!

  • Ανώνυμος
    REPLY

    Τι γεύση να έχει άραγε η σάρκα της ελιτ που θα μας βγάλει από τη στενωπό που μας έχει βάλει η έλλειψη της; Αν είναι άνωστη, εμείς δεν θα φάμε. Μπορεί να πεινάμε, αλλά έχουμε γούστο.

    Μην υποτιμάτε το γούστο!

  • Νίκος Μ.
    REPLY

    Πολύ ωραία η ανάλυση του άρθρου, καθώς ξεφεύγει από ένα είδος πολιτιστικού λαϊκισμού που έχει αναγάγει το λαϊκισμό της Bild σε κοινωνιολογική ανάλυση της νεοελληνικής κοινωνίας, αφήνοντας στο απυρόβλητο τις ελίτ. Η μόνη μου ένσταση είναι πως δε νομίζω ότι το κοινωνικό και πολιτιστικό ζήτημα μιας χώρας μπορεί ποτέ να περισταλεί στην εξεύρεση ενός μηχανισμού ανάδειξης και αναπαραγωγής αξιόλογων ελίτ.

    Ας κάνουμε όμως την υπόθεση εργασίας ότι υπό τις σημερινές συνθήκες στην Ελλάδα αυτό αποτελεί όντως ένα ουσιαστικό πρόβλημα. Στα πλαίσια αυτά νομίζω ότι το μόνο που λείπει από την οπτική του άρθρου είναι μια αναφορά στην κρίση και την πτώση του πολιτιστικού επιπέδου των ελίτ της Δύσης. Πώς αυτές οι ελίτ να ασκήσουν μια γόνιμη επίδραση (που δε θα μετατρέπεται σε αυτόματη αναπαραγωγή των business english και των ανάλογων διαχειριστικών σχημάτων «σκέψης»), όταν το επίπεδό τους βρίσκεται σε τέτοιο χαμηλό επίπεδο; Μίλησε κάποιος φίλος παραπάνω για τα έργα του Ρικάρτνο, του Σουμπέτερ, του Κέινς. Είμαστε σίγουροι ότι οι σημερινές δυτικές οικονομικές ελίτ τα έχουν μελετήσει αυτά τα έργα; Νομίζω ότι η Εξέγερση των ελίτ του Κρίστοφερ Λας δίνει αρκετή τροφή για σκέψη όπως και τα έργα άλλων κοινωνιολόγων σχετικά με τον τύπο ανθρώπου που παράγει ο σύγχρονος καπιταλισμός.

    Ευχαριστώ για το χώρο.

    • gritz
      REPLY

      Ο Christopher Lash (καταγόμενος από τη Νεμπράσκα) υπήρξε σχεδόν προφητικός και πολύ πιό «Ευρωπαίος» ιστορικός και κοινωνιολόγος από πολλούς Ευρωπαίους συγχρόνους του. Η «Κουλτούρα του Ναρικισισμού» (1979) μοιάζει με ακτινογραφία των ΗΠΑ (και όχι μόνον) του 2000. Αμερικανός πανεπιστημιακός πολύ επηρεασμένος από την Κριτική Θεωρία της Σχολής της Φραγκφούρτης, ένας αριστερός κατά της «προόδου», στην πραγματικότητα είχει να πεί πολύ περισσότερα για το ναρκισσισμό στην Ελληνική κοινωνία, απ’ ότι οι πιό πολλοί «προοδευτικοί» ή «συντηρητικοί» Έλληνες συνάδελφοί του. Δυστυχώς πέθανε σχετικά νέος.

  • dianathenes
    REPLY

    Κύριε Ξυδάκη δεν βλέπω πιο πρωτότυπο (πλέον) εργαλείο από την αγάπη για τον τόπο.
    Αν ένα αγροτοπαιδο γίνει ποτέ πολιτικός το πρώτο πράγμα που θα κάνει όταν ανέβει στην εξουσία θα είναι να παει στο χωριό του φως και νερό ( λέμε τώρα). Κατ΄αναλογία αν ένας πολιτικός σπουδάσει στο μαγαζάκι της Σόλωνος το πρώτο που θα κάνει είναι να στέρξει πάνω από το παλιό του σχολείο.
    Αν όμως έχει σπουδάσει στο εξωτερικό το πράγμα καταλήγει στα θλιβερά που σημειώνετε. Είναι τόσο απλό. Δεν πονιέται ο τόπος από την εξουσία γιατί η πνευματική τροφός των πολιτικών δεν είναι η πραγματική τους μάνα. Ορφάνια και αλλοτρίωση ήλθαν και έγιναν ένα πράγμα.

  • Δημήτρης
    REPLY

    Εν πρώτοις είμαι αγράμματος, πράγμα πού σημαίνει σε πολύ απλά Ελληνικά πώς είμαι άσχετος! Πολλές από τίς θεωρίες καί τούς περισπούδαστους σοφούς τούς οποίους αναφέρετε δέν τούς γνωρίζω, γνωρίζω όμως κάτι απλό: Σήμερα υπάρχουν μεγάλα μυαλά, πού είναι πολλές φορές ανώτερα, από όλους αυτούς πού αναφέρετε! Αλλά το ερώτημα είναι ποιός θα τα αναγνωρίσει; Ποιός θα αναγνωρίσει τήν μεγαλοσύνη καί τήν σπουδαιότητα τών λόγων τους, εάν βγούν μπροστάρηδες; (φυσικά θα βγούν μπροστά όχι γιά να προβληθούν, γιατί δέν δίνουν δεκάρα γι’ αυτήν, αλλά γιά να σώσουν όλους εμάς τούς «δήθεν» οι οποίοι αποτελούμε τήν χλέμπα)! Καί είμαστε χλέμπα, είμαστε γραικύλοι, διότι δέν έχουμε προσωπικότητα! Επομένως οι γραικύλοι ακούνε, καταλαβαίνουν, ψηφίζουν, καί αποδέχονται μόνον τούς ομοίους τους, δηλαδή τήν χλέμπα! Στίς αλάνες οι πιτσιρικάδες όταν παίζουν ποδόσφαιρο, κάνουν αρχηγό τους τόν καλύτερο μπαλαδόρο! Οι γιατροί θα βγάλουν μπροστά τόν καλύτερο γιατρό, όπως το ίδιο θα κάνουν καί οι «λογάδες»! Από τήν χλέμπα γιατί ζητάμε το επιπλέον; Τόσο δύσκολο είναι να καταλάβουμε ότι δέν είμαστε όλοι ίδιοι; Καί αφού δέν είμαστε όλοι ίδιοι, σημαίνει ότι εκτός τού ότι δέν είμαστε ικανοί να κάνουμε τα πάντα, δέν μπορούμε ούτε να έχουμε λόγο γιά τα πάντα! Επομένως εάν θέλουμε να αλλάξει κάτι πρός το καλύτερο, δέν χρειάζεται να διαβάσει κανένας τίποτε! Το μόνο πού χρειάζεται είναι, εκτός τού να μη μιλάμε όλοι γιά τα πάντα, καί να μήν ψηφίζουμε γιά τα πάντα! Ίσως με τήν τελευταία πρότασή μου να μού προσάψετε ένα σωρό επίθετα (φασίστα, αντιδημοκράτη κ.λ.π.)! Άν δέν κάνω λάθος όμως, αυτή τήν στιγμή η χώρα χρειάζεται ανθρώπους οι οποίοι να μπορούν να τήν κυβερνήσουν! Καί η οχλοκρατία (ανεξάρτητα εάν εμείς τήν ονομάζουμε δημοκρατία), όχι μόνο απέτυχε, αλλά μάς έφερε στό χείλος τού γκρεμού! Θα μού πείτε, καί ποιά είναι η λύση;
    Εάν έρθουν να κυβερνήσουν τα μυαλά τα οποία αναφέρω, τήν γνωρίζουν πολύ καλά! Η λύση βρίσκεται δυόμιση χιλιάδες χρόνια πίσω, καί τήν γνωρίζουμε, διότι μάς τήν άφησαν παρακαταθήκη οι παλαιοί Έλληνες, οι πρόγονοί μας!

  • bouuu
    REPLY

    Η πρωτοτυπία και η ανατροπή είναι δίδυμα. Η σκέψη και η γλώσσα κατ’ επέκταση πατούν σε γνώριμα μονοπάτια όσο αναγκάζεται κανείς να ερμηνεύει και να διαχειρίζεται μια δεδομένη κατάσταση. Στην κρίση που περνάμε τπτ δεν είναι δεδομένο.»Σκοτώνονται όλοι οι θεοί».
    Αν δεν φανταστείς το διαφορετικό τπτ από τα δύο(σκέψη και γλώσσα) δεν θα αλλάξει.Φαντασία και ανατροπή.Ανατροπή με τίμημα ή κλαψούρισμα με καναπεδάτα «μαθήματα γλωσσολογίας».

    • DUGAN
      REPLY

      Κατά τη γνώμη μου το άρθρο του Ν. Ξυδάκη είναι το μόνο από όσα έχω διαβάσει που «κατανοεί» την πραγματική αιτία της κρίσης. Τόσο στην Ελλάδα, όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο. Το πρόβλημα της κρίσης, είναι κύρια πρόβλημα επιστημολογικό της οικονομικής επιστήμης. Για παράδειγμα, η προσύλωση σε δείκτες και σχέσεις μεταξύ δεικτών έβαλε την Ελλάδα στην ΟΝΕ χωρίς να προσπαθήσει κανείς να κατανοήσει πραγματικά τις κοινωνικές δομές που καθορίζουν την πραγματική οικονομία.
      Για όσους ενδιαφέρονται να ψάξουν τα πράγματα παραπάνω υπάρχουν τα βιβλία και τα άρθρα του Tony Lawson. (π.χ. The current economic crisis: its nature and the course of academic economics, Cambridge Journal of Economics 2009, 33, 759–777)

      • S G
        REPLY

        μα αν ειχαμε παρει στα σοβαρα τους δεικτες η Ελλαδα απλα δεν θα ειχε μπει στην ΟΝΕ.

Leave a Reply

Your email address will not be published.