Σε αγαπώ γι’ αυτό που είσαι… Εφαρμόζοντας τον νόμο

Τέλος εποχής, με διαύγεια

Η Αθήνα συμμάχησε με τη φύση χθες το απόγευμα για να αποχαιρετίσει τον καλλιτέχνη. Ολα βρέθηκαν εν αρμονία στο Πρώτο Νεκροταφείο, όπως ταίριαζε σ’ έναν κορυφαίο της γενιάς του, όπως ταίριαζε στον ταλαντούχο ζωγράφο, στον αισθητή και μποέμ, στον μαιτρ του αχειροποίητου, τον Νίκο Αλεξίου. Ολα αιωρούνταν στη διαύγεια.

Ο αιθέρας: ψυχρός τεφρός ο ουρανός, και κρύο ξηρό. Το χρώμα: κάτω από τον ψυχρό ουρανό έλαμπαν διαυγείς οι τόνοι του πράσινου, του πεύκου, του κυπαρισσιού, του φοίνικα, τα υπόλευκα ρόδα, η πολυχρωμία των λουλουδιών. Ο ήχος: κελαϊδίσματα πουλιών, απόηχοι από την νεκρώσιμη ακολουθία, σπαράγματα του Ιωάννη Δαμασκηνού: «Πάντα σκιάς ασθενέστερα, πάντα ονείρων απατηλότερα… Ως άνθος μαραίνεται, και ως όναρ παρέρχεται… Ου παραμένει ο πλούτος, ου συνοδεύει η δόξα…» Το ανθρωπογενές περιβάλλον: Σκουροντυμένοι, σιωπηλοί, ζωγράφοι συνομήλικοι πενηντάρηδες, και μεγαλύτεροι και νεότεροι, ηθοποιοί, συγγραφείς, εκδότες, θεατράνθρωποι, καλλιτέχνες ας πούμε όλοι, εδώ όμως χωρίς την αυταρέσκειά τους, χωρίς ναρκισσισμό· χλωμές, με ξέβαφες ρίζες οι γυναίκες, αξύριστοι, βλοσυροί οι άνδρες, με σκοτεινά παλτά, ψιθύριζαν διστακτικά και αγκαλιάζονταν όλοι αυθορμήτως και φιλιόντουσαν παρηγορητικά: κι είχε άφθαστη αλήθεια τούτη η ταπείνωση ενώπιον του τετελεσμένου, η γονυκλισία ενώπιον του πεπρωμένου.

Ραγισματιά μία: το παγωμένο πρόσωπο κατά τον ύστατο ασπασμό. Ραγισματιά δεύτερη: το μύρωμα και τα άνθη στο σώμα. «Και ίδω εν τοις τάφοις κειμένην την κατ΄εικόνα θεού, πλασθείσαν ημίν ωραιότητα, άμορφον,  άδοξον, μη έχουσα είδος. Ω του θαύματος!»

Ο μεταστάς ενορχήστρωνε φως, χρώματα, ήχους, κείμενα και ανθρώπους, σαν να έστηνε το τελευταίο του μεγάλο έργο, σαν να επαναλάμβανε το μεγαλειώδες έργο του στην Μπιενάλε Βενετίας, προ τετραετίας, υπό τον προφητικό τίτλο: The End. Mια μονολόγιστος προσευχή τότε, με την άυλη απόδοση του μωσαϊκού δαπέδου της Μονής Ιβήρων· ένα συμφωνικό ποίημα χθες, ένας μακρύς αποχαιρετισμός, μια βαθιά υπόκλιση στο φινάλε. Με κοινό παρονομαστή το κάλλος.

Η εκδημία του πενηντάχρονου ζωγράφου σήμαινε χθες, με τον τρόπο της, το τέλος μιας εποχής· με τον τρόπο της: τον τρόπο του βίου του Νίκου Αλεξίου, βίο καλλιτέχνη και πλάνητα, μοναχικού και σπινθηροφόρου, ενός ρομαντικού της γενιάς της μεταπολίτευσης· και τον απότομο, βίαιο, απροσδόκητο τερματισμό αυτού του βίου ― όλα τελείωσαν μέσα σε έξι μήνες. Ετσι βίαια, απροσδόκητα, πικρά, τερματίζονται τώρα τα ωραιότερα πράγματα της περασμένης 30ετίας, τα κομψά και ανωφελή, τα υπερβατικά, οι γενναιόδωρες σπατάλες της νιότης, η εμπειρία και η γνώση της ωριμότητας. Μα το κάλλος της εκδημίας, που εποίησε ο καλλιτέχνης, έτσι όπως το νιώσαμε χθες, η αξιοπρέπεια και η γενναιότης της αναχώρησής του, είναι ήδη κληρονομιά παρηγορητική και ελπιδοφόρα. Και σημαίνει πολλά για τα μελλούμενά μας.

no comments
  • Marianna Zaxou
    REPLY

    ΑΝΑΞΙΟ ΑΡΘΡΟ ΠΟΥ ΠΡΟΣΒΑΛΛΕΙ ΤΗΝ ΖΩΗ ΕΝΟΣ ΥΠΕΡΟΧΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΠΟΥ ΕΠΕΣΕ ΘΥΜΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ
    Πως είναι δυνατόν να βλέπεις την ΚΗΔΕΙΑ του ΝΙΚΟΥ ΑΛΕΞΙΟΥ σαν ΕΡΓΟ ΤΕΧΝΗΣ και μάλιστα δικό του?? ??????????
    ΕΙΝΑΙ ΔΙΑΣΤΡΟΦΗ
    ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΟΥΤΕ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΕΓΡΑΨΕΣ ….
    ΕΛΕΟΣ
    ΠΑΡΗΓΟΡΗΘΗΚΕΣ ΜΕΧΡΙ ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΚΗΔΕΙΑ ΕΣΥ? ΕΠΡΕΠΕ ΝΑ ΕΞΟΡΓΙΣΤΕΙΣ ΝΑ ΤΑ ΒΑΛΕΙΣ ΜΕ ΘΕΟΥΣ ΚΑΙ ΔΑΙΜΟΝΕΣ ΠΩΣ ΜΕΣΑ ΣΕ 5 -6 ΜΗΝΕΣ ΕΞΟΝΤΩΣΕ Ο ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΑΝ ΜΟΝΑΔΙΚΟ ΑΓΝΟ ΑΛΗΘΙΝΟ ΑΝΘΡΩΠΟ ΚΑΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΗ?? ΣΥΝΕΧΙΣΤΕ ΤΙΣ ΣΥΝΑΥΛΙΕΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΕΠΙΔΕΙΞΕΙΣ ΜΟΔΑΣ ΓΙΑ ΝΑ ΘΕΡΑΠΕΥΣΕΤΕ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΑΝΟΗΤΑ ΠΛΑΣΜΑΤΑ
    ΓΙΑ ΠΙΟ ΤΕΛΟΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΙΛΑΣ? ΚΑΙ ΜΑΛΙΣΤΑ ΤΗΣ ΓΕΝΙΑΣ ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΑΛΕΞΙΟΥ? ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΑ ΚΑΙ ΣΟΦΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ?
    ΣΕ ΚΟΜΜΩΤΗΡΙΟ ΒΡΕΘΗΚΕΣ? ΝΤΡΕΠΟΜΑΙ ΓΙΑ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟ ΣΟΥ ΕΙΣΑΙ ΑΝΙΚΑΝΟΣ ΝΑ ΑΙΣΘΑΝΘΕΙΣ ΟΤΙΔΗΠΟΤΕ ΑΛΗΘΙΝΟ
    ΕΙΧΕΣ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΟΥ ΕΝΑΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΠΟΥ ΤΟΝ ΣΚΟΤΩΣΕ Η ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ
    ΓΕΛΟΙΟ ΑΡΘΡΟ
    ΑΙΣΧΟΣ

  • Ανώνυμος
    REPLY

    Διαφορετικός ο πόνος (και η ταυτότητα) του θανάτου για τον καθένα. Λόγια που για τον ένα είναι βάλσαμο για τον άλλον είναι βρισιές. Ο καθένας πενθεί με τον τρόπο του. Τι να πεις αν ο άλλος πονά; Μη φωνάζεις; Μην αισθάνεσαι ντροπή; Μη παρεκτρέπεσαι; Εκτρέψου; Γίνε ποιητής; Γίνε τιμωρός; Μην αδικείς; Δικαίωσε; Δικαιώσου; Βιώνεις τον πόνο και επιλέγεις που να αφεθείς ή αφήνεσαι σε ό,τι…

    Αντί να τινάξω (νοερώς) το δημόσιο νοσοκομείο, μέσα στη μπίχλα του οποίου πέθανε ο πατέρας μου, αντί έστω να οργιστώ επειδή πέθανε υπό τους ήχους των διαφημίσεων της τηλεόρασης που είχε νοικιάσει ο ετοιμοθάνατος του διπλανού κρεβατιού, την ώρα που ο απέναντι ετοιμοθάνατος κουρευόταν από πλανώδιο κουρέα, ο παραδιπλανός παζάρευε κάτι πιζάμες με έναν άλλο, ενώ μια τσιγγάνα, έλεγε τη μοίρα σε έναν τέταρτο (όλα αυτά, μέσα στη «Σωτηρία» των ημερών μας), επικέντρωσα ασυνείδητα το βλέμμα μου σε μια πεταλούδα που στάθηκε εκείνη τη στιγμή στο πρεβάζι του ανοιχτού παραθύρου, μπροστά απ’ όλο αυτό το παζάρι. Και περιέργως, άρχισα να αισθάνομαι πως αυτό που με έπνιγε λίγο πριν από αηδία, έσφυζε τώρα από ζωή. Και αποχαιρέτισα μέσα από αυτή την καθημερινή «σκηνή» τον πατέρα μου, δίχως να διαλογιστώ πάνω στη βαρβαρότητα της «δημόσιας υγείας». Μέσα στη βαρβαρότητα, υπήρχαν άνθρωποι που προσπαθούσαν να διασκεδάσουν τον θάνατο. Που τον αψηφούσαν κατάμουτρα, τόσο αυτόν όσο και την βαρβαρότητα. Μέσα σε αυτούς, ο πατέρας μου, η πεταλούδα κι εγώ.

    Αλλά ο καθένας βιώνει διαφορετικά το πένθος. Και ζούμε σε πένθιμη εποχή.

  • skoug
    REPLY

    … στην τελευταία σύναξη
    να δω ποιοι με θυμούνται…
    κι ήταν πολλοί…

  • vassilip
    REPLY

    αγαπητε κυριε Ξυδακη

    συγχαρητηρια για το εξαιρετικο σας κειμενο αγαπης

    ο μακαριος Νικος που εζησε διωκοντας το καλλος βρισκεται πλεον μεσα του

    “τουτο εστι η του θανατου καταλυσις, το ανενεργητον γενεσθαι την φθοραν εν τηι ζωοποιωι φυσει αφανισθεισαν” (Γρ. Νυσσης)

    και η καταλυση της φθορας που τοσο στοιχειωνει την τεχνη μπορει να γινη γευστη (εν εσοπτρω) μονο μεσα στη δικαιοσυνη της μνημης

    για τουτο
    και παλι συγχαρητηρια

    /βψ

Leave a Reply

Your email address will not be published.