Φόβοι ενώπιον των εκλογών Η Ελλάδα θα προλάβει;
sneak preview

[…]

Σαν Ελληνaς, Hellene, Greek, Ρωμιός, Γραικός, Γιουνάν, βλέποντας την υστερική κλιμάκωση του βίντεο με τον εθνικό ύμνο στο τέλος, ένιωσα, πώς το λένε, embarassed.

Η στερεοτυπικότητα και εντέλει το kitsch, που σφραγίζουν το περιεχόμενο και τη φόρμα του viral, προκύπτουν αναπόφευκτα από την εννοιολογική προσέγγιση του θέματος. Οι Ελληνες, η Ελλάδα, η ελληνικότητα προσεγγίζονται ως προϊόν για rebranding. Αλλά μια χώρα, ένας λαός, ένα έθνος, οι αναπαραστάσεις τους και το συμβολικό πεδίο το οποίο συγκροτούν διαχρονικά, δεν είναι βεβαίως ένα προϊόν ή μια εταιρεία, δεν είναι μπίρα, κινητό ή αυτοκίνητο, δεν είναι καν τουριστικός προορισμός. Είναι δυναμικές έννοιες και ιστορικά υποκείμενα, με περιεχόμενα και ζητήσεις διαρκώς ανασημασιοδοτούμενα, είναι διαρκή διακυβεύματα και πολύσημη ανοιχτότητα. Η εννοιολογική αστοχία οδηγεί αναπόφευκτα στα απλοϊκά δίπολα του βίντεο, όπου το καλό στερεότυπο αντιπαραβάλλεται στο κακό στερεότυπο.

Η συμπαθητική, ερασιτεχνική και ανυστερόβουλη προσπάθεια της νέας καλλιτέχνιδος, προκαλεί εντούτοις το ενδιαφέρον μας: ακριβώς διότι μέσα από την εννοιολογική της σύγχυση δείχνει πράγματι την πολλαπλή πνευματική σύγχυση στην οποία βρίσκονται οι Ελληνες σήμερα. Η κρίση ράγισε την εικόνα εαυτού, μάλλον, τις εικόνες εαυτού που είχαμε στα χρόνια της πλησμονής και της αμεριμνησίας. Ας συγκρίνουμε μόνο την αυτοαντίληψη του Ελληνα το 2004 και το 2010-12· μέσα σε ελάχιστα χρόνια εξατμίστηκε η αυταρέσκεια, γκρεμίστηκε η πίστη στην Ισχυρά Ελλάδα, φάνηκε τοξική η λατρεία της συσσώρευσης.

Ράγισε η εικόνα: θα ήταν ορθότερο να λέγαμε ότι ραγίζει ο εαυτός· η κρίση μας κάνει άλλους, δεν μας δείχνει απλώς άλλους. Ζώντας όμως βυθισμένοι σε έναν κόσμο εικόνων, σε έναν κόσμο θεάματος και φενάκης, περιτριγυρισμένοι από αντίγραφα και ομοιώματα, όταν ραγίζει ο εαυτός, το σώμα κι η ψυχή, νομίζουμε ότι ραγίζει η εικόνα του, ενώ ο πυρήνας, το ον, παραμένει αδιατάρακτος. Γι’ αυτό λαχταράμε: βλάπτεται η εικόνα, να διορθώσουμε την εικόνα, τι βλέπουν οι ξένοι, τι θα πουν οι άλλοι.

Είπαμε: εικόνες εαυτού. Δεν μοιράζοντα όλοι οι Ελληνες μία εικόνα εαυτού. Απλώνονται σε ένα συνεχές: από τον υπεραυτάρεσκο Ελληναρά, που κακοβλέπει όλους όσοι δεν του μοιάζουν, έως τον κομπλεξικό που μυκτηρίζει την Ελλάδα και τη συγκρίνει διαρκώς με το Εξω. Κλειστότητα, υπεραναπλήρωση, στασιμότητα, πτωχαλαζονία. Κατωτερότητα, εθελοδουλία, σουσουδισμός, υποτέλεια. Και στα δύο άκρα εξόριστες είναι η υπερηφάνεια, η αυτογνωσία, η αυτονομία, ο αυτοκαθορισμός, οι στοχαστικές προσαρμογές.

Η ελληνικότητα δεν είναι προϊόν που αποζητά branding. Την φέρεις και σε φέρει, την ξεχνάς ενώ υπάρχει, την αλλάζεις και σε τρέφει. Είναι πολιτική και πνευματική αναζήτηση, είναι ταυτότητα υπό διαπραγμάτευση, είναι υπόσταση δυναμική εντός ιστορίας, με ρηγματώσεις, με τομές, με συνοχή και συνέχεια· έχει πριν, έχει μετά, αλλά κυρίως έχει τώρα. Η κρίση είναι πικρή και viral ― και μας διδάσκει.

8 Σχόλια
  • Ares
    REPLY

    Χαίρομαι πολύ γι’αυτό το σχόλιο που με εκφράζει βαθύτατα. Όπως έχω γράψει και πει επανειλημμένα, δεν είναι rebranding αυτό που χρειάζεται η Ελλάδα αυτή τη στιγμή – τουλάχιστον όχι με αυτούς τους τρόπους.

  • ο δείμος του πολίτη
    REPLY

    Προσωπικά δε θα έγραφα για ένα βίντεο που πιο πολυ συζητήθηκε στην Ελλάδα παρά στο εξωτερικό (όπου μάλλον πήγα άπατο κι αδιάφορο). Μου άφησε ένα μειδίαμα, ενδιαφέρουσα η προσπάθεια της καλλιτέχνιδος σε μία μεταμοντέρνα καλλιτεχνική προσέγγιση όλων των στερεοτύπων και του ελληνικού ψώνιου (εμείς δώσαμε τα φώτα του πολιτισμού), αλλά ως εκεί. Από εκεί και πέρα απορώ γιατί γράφω ακόμα…

  • aimagioma
    REPLY

    έχεις δίκιο σε όλα όσα έγραψες ….. «Η ελληνικότητα δεν είναι προϊόν που αποζητά branding. Την φέρεις και σε φέρει, την ξεχνάς ενώ υπάρχει, την αλλάζεις και σε τρέφει …. είναι υπόσταση δυναμική εντός ιστορίας, με ρηγματώσεις, με τομές, με συνοχή και συνέχεια· έχει πριν, έχει μετά, αλλά κυρίως έχει τώρα» αυτά με σφράγισαν

  • yannidakis
    REPLY

    «βράβευση τσι μέρας» για την Πέμπτη σύμφωνα με την ομώνυμη ενότητα του yannidakis, η παρούσα καταχώρηση του ιστολογίου.
    Το ιστολόγιο είναι πλέον υποψήφιο για την μηνιαία βράβευση «ΙΣΤΟΛΟΓΙΟ ΤΟΥ ΜΗΝΑ». Καληνωρίσματα :[

  • freierdenker
    REPLY

    Η ανάλυση της παραγωγής της κυρίας Μουτσάτσου πρέπει να απαντήσει το εξής βασικό ερώτημα. Είναι ένα βίντεο από μια Ελληνίδα που απευθύνεται σε ξένους, ή ένα βίντεο για το Ελληνικό κοινό, που δείχνει ως μέρος της σκηνοθετικής του πλοκής μια Ελληνίδα να απευθύνεται σε ξένους. Δηλαδή, η Κατερίνα Μουτσάτσου εμφανίζεται στο βίντεο ως Κατερίνα Μουτσάτσου, ή ως ηθοποιός. Οι περισσότεροι θεωρούν αυτονόητο το πρώτο, αλλά η γνώμη μου είναι ότι το δεύτερο είναι πιο πιθανό, και με αυτή την έννοια το να την κατηγορούμε για το τι λέει και πως το λέει είναι σαν να κατηγορούμε τον Ντοστογιέφσκι για τις πράξεις του Ρασκόλνικοφ. 

    Για να δειτε το βίντεο από αυτη την δεύτερη οπτική γωνία, σκεφτείτε ότι είναι αρκετά πιστή μεταφορά του «I am a Canadian», που απευθύνεται σε Καναδικό κοινό, δείχνοντας έναν Καναδό που υποτίθεται απευθύνεται σε Αμερικάνους. Το Καναδικό κοινό προσεγγίζεται μέσω μιας καλόκαρδης, χιουμοριστικής εκδοχής του Καναδικού εθνικισμού και Αντιαμερικανισμού, βαριές εκφράσεις, αλλά αυτές χρησιμοποιεί ο σημειολόγος που το αναλύει στο παρακάτω λινκ. Η κυρία Μουτσάτσου, στο βαθμό που μιμείται το «I am a Canadian», αναγκαστικά κάνει κάτι παρόμοιο. 

    http://users.ipfw.edu/tankel/Syllabi/Spring%202005/COM%20507/canadianbeer.pdf 

    Αντίθετα με τους Καναδούς, η κυρία Μουτσάτσου είχε μια δύσκολη επιλογή να κάνει σχετικά με την γλώσσα. Ελληνικά, δηλαδή τη γλώσσα του πραγματικού κοινού, η Αγγλικά, δηλαδή τη γλώσσα του υποτιθέμενου κοινού. Νομίζω ότι έκανε την σωστή καλλιτεχνικά επιλογή, κι ας μπέρδεψε πολύ κόσμο. Σίγουρα έχει κάνει και πολλά λάθη στην παραγωγή της (π.χ. η χρήση του εθνικού ύμνου στους υπότιτλους ήταν η εύκολη λύση), αλλά αυτό είναι άλλη ιστορία. 

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Στοιχεία επικοινωνίας
Twitter