Με το μελτέμι για παρηγοριά Η κηδεμόνευση έχει αποχρώσεις

Η κρίση έφερε στην επιφάνεια με πρωτόγνωρη ένταση τις συγκρούσεις και τις αντιθέσεις που εμφιλοχωρούσαν πάντα στο πολιτικό σώμα, αλλά δεν ήσαν εμφανείς. Η ανισότητα στην κατανομή πλούτου, π.χ., βάθυνε: οι φτωχοί πολλαπλασιάζονται γεωμετρικά, ενόσω ο πλούτος συγκεντρώνεται σε όλο και λιγότερους. Η μεσαία τάξη αποδεκατίζεται, τα μέλη της ξεπέφτουν οικονομικά και την οικονομική καχεξία συνοδεύει η κατάρρευση του φρονήματος και η σύγχυση περί την ταυτότητα και την αυτοσυνειδησία. Οι υποτελείς τάξεις εξασθενούν όχι μόνο οικονομικά αλλά και πολιτικά: συρρικνώνονται τα κοινωνικά δικαιώματα, δυσχεραίνεται η πρόσβαση στα, ήδη μειούμενα, δημόσια αγαθά. Κυρίως όμως μένουν έρμαια σε έναν διανοητικό κυκλώνα όπου οι έννοιες και οι λέξεις σημαίνουν άλλα από ό,τι γνώριζαν οι πολίτες ώς τώρα.

Σε αυτή την κούρσα αντιστροφών και ανανοηματοδοτήσεων, ο πολίτης δεν μπορεί να λάβει βοήθεια από το λεξικό. Είναι κουρασμένος, φτωχότερος, ανασφαλής και εντελώς μόνος απέναντι σε έναν καταιγισμό νέας γλώσσας: Μεταρρυθμίσεις, ανταγωνιστικότητα, επενδύσεις, η κρίση ως ευκαιρία, αλλαγή νοοτροπίας, ατομική ευθύνη, προσαρμογή.

Το σοκ της πτώχευσης συνοδεύεται σταθερά από το σοκ των λέξεων. Η κρίση ντύνεται με λέξεις, και οι λέξεις εξηγούν και χειραγωγούν, οδηγούν σε συμπεράσματα αβίαστα με ισχύ φυσικών νόμων, οικοδομούν ένα νέο εννοιακό σύμπαν, όπου όλα έχουν μια προφανέστατη ερμηνεία, και για όλα δεν υπάρχει παρά μία μόνο εναλλακτική οδός: Η πτώση. Με την αμυδρή υπόσχεση της οψέποτε ανάστασης.

Η μεταρρύθμιση είναι η πιο πολυχρησιμοποιημένη και ταλαιπωρημένη. Την ακούμε από την εποχή του εκσυγχρονισμού των κυβερνήσεων Σημίτη, εξακολουθήσαμε να την ακούμε αμείωτα τον πρώτο καιρό των κυβερνήσεων Καραμανλή, την επανέφερε φουριόζα μεταμοντέρνα ο Γ.Α. Παπανδρέου. Είναι η καρδιά των μνημονίων, είναι το μαγικό εργαλείο και η υπόσχεση παραδείσου, το θαυματουργό ραβδί που θα αξιοποιήσει τις αναγκαίες θυσίες. Ομως αν σκαλίσεις την πρόσοψη των περισσότερων μεταρρυθμίσεων, βρίσκεις συνήθως περικοπές, φόρους, ευελφάλεια… Ωστε όταν ακούει ο συνταξιούχος ή ο υποδιπλασμένος εργαζόμενος την επαναλαμβανόμενη ‘μάντρα’ «αναγκαίες μεταρρυθμίσεις-μεταρρυθμίσεις-μεταρρυθμίσεις», ψάχνει το άδειο πορτοφόλι του να δει αν υπάρχει ακόμη.

Παρομοίως, η «ανταγωνιστικότητα» συμπαραδηλώνει μείωση κόστους εργασίας, δηλαδή μείωση μισθών, μείωση ασφαλιστικού κόστους, δηλαδή μείωση παροχών πρόνοιας, αλλά με ποιο στόχο; Ποιοι τομείς ακριβώς της ελληνικής οικονομίας θα γίνουν ανταγωνιστικοί λόγω μειωμένου εργατικού κόστους; Την περασμένη Κυριακή μιλώντας στην «Κ», ο διάσημος οικονομολόγος Τζ. Γκαλμπρέιθ επεσήμανε ότι οι δύο ισχυρότεροι παραγωγικοί τομείς της Ελλάδας δεν εξαρτώνται από τους εθνικούς μισθούς: η μεν ναυτιλία είναι εντελώς διεθνοποιημένη, ο δε τουρισμός εξαρτάται πρωτίστως από το αν έχουν χρήματα να ξοδέψουν οι ξένοι τουρίστες.

Οι επενδύσεις είναι επίσης μια αφορμή κωμικών παρεξήγησεων. Επενδύσεις, ας πούμε, βαφτίζονται οι πωλήσεις δημοσίων εταιρειών ή οικοπέδων, οι οποίες γίνονται αποκλειστικά για ταμειακούς λόγους, για να αποπληρώνεται το χρέος.

Αλλά το μεγαλύτερο ενδιαφέρον για την γλωσσοψυχολογία της κρίσης προσφέρουν τα νεόκοπα κλισέ «η κρίση ως ευκαιρία», «αλλαγή νοοτροπίας», «ατομική ευθύνη», τα οποία συνήθως εκφέρονται μαζί, σε συνδυασμό. Η «κρίση ως ευκαιρία» ακουγόταν πολύ στην αρχή του σοκ, και ευλόγως πολλοί άνθρωποι πίστευαν ότι μέσα από τις θυσίες και τον πόνο, τουλάχιστον θα ανανεωθεί το πολιτικό σύστημα, θα αναγεννηθεί το κράτος. Εις μάτην. Οι μόνοι που κερδίζουν από τις πολλές ευκαιρίες ενός πτωχευμένου κράτους είναι οι δικηγορικοί οίκοι, οι εταιρείες συμβούλων και τα vulture funds.

Η «αλλαγή νοοτροπίας», εν μέρει ορθώς ζητουμένη, ακούστηκε εντούτοις ως πανάκεια δια πάσαν νόσον από τα χείλη ποικίλων Κοέλιο, εντοπιζόμενη χαριτωμένα άλλοτε στην «ευνουχιστική Ελληνίδα μάνα», άλλοτε στο πρoδιαφωτιστικό και άνομο DNA και άλλοτε στη ζοφερή κληρονομιά της Φιλοκαλίας και της καθ’ ημάς Ανατολής. Ως μείγμα βουντού κοινωνιολογίας και self therapy, οι τέτοιες προσεγγίσεις έχουν το γούστο τους.

Και αποζητούν βεβαίως την τελευταία λέξη-κλειδί, την «ατομική ευθύνη». Κι εδώ, μια μερική ορθή διαπίστωση ξεγλιστράει εντέχνως από την ιστορία και την σύνθετη σχέση ατομικού-συλλογικού, αξιώνοντας να γίνει καθολική εξήγηση για κάθε πρόβλημα. Για την χρεοκοπία ευθύνονται όλοι, δηλαδή κανείς. Κακοχωνεμένος φιλελευθερισμός για τις μάζες και ταυτοχρόνως εισπήδηση στους στοχασμούς των πατέρων της εκκλησίας, όσων επάσχισαν να ορίσουν τη σχέση του κτιστού ανθρώπου με τη Θεία Πρόνοια και τις κτιστές ενέργειες ακτίστου φύσεως.

Προσαρμογή, η τελευταία λέξη. Προσαρμοζόμαστε.

8 Σχόλια
  • ΙσοτηταEquality
    REPLY

    *
    Γ. ΚΙΜΠΟΥΡΟΠΟΥΛΟΣ – is.gd/IZoUwe
    «…Αποκαλείται «απελευθέρωση» ό,τι κάνει οδυνηρότερη τη μισθωτή σκλαβιά και την κυριαρχία της αγοράς επί της κοινωνίας και της πολιτικής. «Απελευθέρωση» της αγοράς εργασίας ονομάζεται η κατάργηση των ελάχιστων όρων προστασίας των εργαζόμενων – κατώτατος μισθός, όρια απολύσεων, η ίδια η ελευθερία των διαπραγματεύσεων. Αποκαλείται «ευελιξία» η αδάπανη απόλυση εργαζομένων, η διατήρηση ενός τεράστιου στρατού ανέργων, μόνιμου μοχλού πίεσης στους μισθούς… Ονομάζεται «ανταγωνιστικότητα» κάθε μέτρο βίαιης μείωσης του μισθολογικού, φορολογικού, κοινωνικού και περιβαλλοντικού κόστους της επιχειρηματικότητας. Βαφτίζεται «αποκρατικοποίηση» η πώληση αντί πινακίου φακής κάθε δημόσιας επιχείρησης που υποτίθεται ότι ενοχλεί την «ελεύθερη αγορά» με τη δεσπόζουσα, μονοπωλιακή της θέση[…] Αποκαλείται «εξυγίανση» του συστήματος ασφάλισης, συνταξιοδότησης και υγείας η μέχρι εξαφάνισης συρρίκνωση των δικαιωμάτων, η λεηλασία των ασφαλιστικών πόρων που αντιστοιχούν σε χιλιάδες ώρες εργασίας. Βαφτίζεται «εκσυγχρονισμός» της δημόσιας διοίκησης κάθε βήμα απομάκρυνσής της από τον κοινωνικό και δημοκρατικό έλεγχο…»
    ————-

    Σ. ΛΥΓΕΡΟΣ – tvxs.gr/node/44526
    «…Τώρα που ήλθε η ώρα του λογαριασμού, τα μικρομεσαία στρώματα θα πληρώσουν πανάκριβα την όποια μικρή συμμετοχή στο «πάρτι» ή τουλάχιστον την ανοχή τους προς το κλεπτοκρατικό μοντέλο ανάπτυξης, που σήμερα καταρρέει. Σε αντίθεση με τα μεγάλα «ψάρια», τα μικρά δεν έχουν διεξόδους. Κατά μία έννοια, η πολιτική μάς εκδικείται, επειδή πάψαμε να είμαστε επί της ουσίας πολίτες…»
    ————-

    Ν. ΞΥΔΑΚΗΣ – is.gd/t9k5pd
    «…Το χρήμα, αυτοναφορικό, αυτονομημένο, αποσπασμένο από οποιαδήποτε σύνδεση με υλικότητες, ανάγκες, όρια, συμβολισμούς, όρισε τον βίο πριν απ΄την κρίση, με θεοκρατική απολυταρχία. Ηταν ο ζωοδότης και ο λατρευόμενος, ο απόλυτος ηγεμών, ο νοηματοδότης. Το ίδιο απολυταρχικό χρήμα, δια της ελλείψεώς του, ορίζει και πάλι τον χώρο των ανθρώπων, τους κατεστραμμένους βίους τους και τις διαψευσμένες προσδοκίες….»
    ————-

    Γ. ΔΕΛΑΣΤΙΚ – goo.gl/oFk8a
    «…Μειώθηκε το παγκόσμιο ΑΕΠ το 2009 κατά 2% και μάλιστα στη Γερμανία, τη Βρετανία και την Ιαπωνία η πτώση ξεπέρασε το 5%. Πώς γίνεται όμως, ενώ ολόκληρος ο κόσμος φτωχαίνει, την ίδια χρονιά η περιουσία των εκατομμυριούχων να αυξάνεται κατά 19% σε απόλυτα μεγέθη; Μόνο μέσω μιας ανακατανομής του κοινωνικού πλούτου σε τεράστια κλίμακα. Σε απλά ελληνικά δηλαδή οι κυβερνήσεις πήραν τρισεκατομμύρια δολάρια από τους φτωχούς και μέσω των μέτρων που εφάρμοσαν τα έδωσαν στους πλούσιους!»
    ————-

    Καπιταλισμος δεν ειναι ουτε ο Λατσης, ουτε ο Ροκφελερ, ουτε η General Motors, ουτε η BP. Ειναι ο μεσος ανθρωπος, ο προθυμος να πουληθει για να καταναλωνει, ο προθυμος να συμμετασχει στη διαδικασια συσσωρευσης του Ιερου Κεφαλαιου. Τις τελευταιες δεκαετιες, προσαρμοσμενος σημαινε δυναμει βολεμενος. Το προβαλλομενο κοινωνικο προτυπο ηταν να σπουδασεις, να αποκτησεις δεξιοτητες, να γινεις εμπορευμα υψηλων προδιαγραφων, να πουληθεις σε καλη τιμη για να βρεις το νοημα του βιου, την καταναλωση. Τωρα το Αφεντικο αποφασισε να υποτιμησει και τις δεξιοτητες, και τα προσοντα, και την προθυμια μας να πουληθουμε. Δεν θελουμε να αλλαξουμε τον κοσμο, δεν ειμαστε ουτε παλαβοι ουτε ιδεοληπτικοι, ειμαστε υπευθυνοι και ρεαλιστες, θελουμε να προσαρμοστουμε και να γινουμε ανταγωνιστικοι, ευπωλητοι. Στο εξης ομως, προσαρμοσμενος σημαινει δουλοπαροικος.
    – Ευτυχες το 1813.

    *
    https://keimena11.wordpress.com

    *

  • Β.Κ.Σ.
    REPLY

    Έχουμε προσαρμοσθεί ήδη.. όταν αγνοούμε πως η μάνα μπορεί να ε ίναι Ελληνίδα αλλά η κόρνα μπορεί να είναι ελληνική και όχι Ελληνίδα, τον έχουμε κάψει τον σκληρό, πάει, φινίτο, τετέλεσθαι…

  • Σπίθας
    REPLY

    » Και αποζητούν βεβαίως την τελευταία λέξη-κλειδί, την «ατομική ευθύνη». Κι εδώ, μια μερική ορθή διαπίστωση ξεγλιστράει εντέχνως από την ιστορία και την σύνθετη σχέση ατομικού-συλλογικού, αξιώνοντας να γίνει καθολική εξήγηση για κάθε πρόβλημα. »

    Εντέχνως και μεθοδευμένα, πράγματι. Η «προσαρμογή» είναι μια λέξη, αλλά στην πράξη και με αυτούς όρους, λίγοι θα τα καταφέρουν . Οι ικανότητες, οι δεξιότητες, η θέληση και η αξιοσύνη δεν «επαρκούν».
    Η ευελφάλεια σαρώνει στο διάβα της.

    Εξαιρετικό.

  • keymangreek
    REPLY

    Παρακαλῶ, ἔχετε τὴν καλωσύνη νὰ μοῦ ἐξηγήσετε τὴν σημασία τῆς λέξεως «εὐελφάλεια»;
    Εὐχαριστῶ.

  • Φιλίστωρ
    REPLY

    Ευθύβολο το άρθρο, απολαυστική η κατάληξή του. Επιτέλους, κάποιος έπρεπε να πει δυο λογάκια για τους φιλοσοφούντες και θεολογούντες εκ του προχείρου, που τσιμπολογούν σπαράγματα ιδεών, ραμφίζοντας δεξιά κι αριστερά… (Μια μικρή παρατήρηση όμως, με τον κίνδυνο να φανώ σχολαστικός: Στην ορθόδοξη θεολογία δεν υπάρχουν «κτιστές ενέργειες ακτίστου φύσεως». Αυτό ήταν άλλωστε και το νόημα της διαμάχης του Γρηγορίου Παλαμά με τον Βαρλαάμ εκ Καλαβρίας. Και, ως γνωστόν, επικράτησε η θεολογία του Παλαμά περί ακτίστων ενεργειών.)

Leave a Reply to keymangreek Cancel Reply

Your email address will not be published.