Χωρίς να δειλιάζουμε, χωρίς να υπνοβατούμε Η ζωή είναι ένα δυνατό μελό

Νέα δανειακά βάρη ή ρύθμιση του χρέους;

Το δανειακό πακέτο που προανήγγειλε ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε για το επόμενο εξάμηνο δείχνει πώς προσεγγίζει η Γερμανία τις υπερχρεωμένες χώρες και, με διαβαθμίσεις, τις μεγάλες χώρες του Νότου. Η σιδηρά πειθαρχία του δημοσιονομικού συμφώνου, το σκληρό ευρώ, η άρνηση έκδοσης ευρωομολόγων, η άρνηση της ποσοτικής χαλάρωσης εκ μέρους της ΕΚΤ, προκαλούν οδύνη στην υπόλοιπη Ευρώπη αλλά ενισχύουν τη Γερμανία· διότι στην παρούσα συγκυρία η Γερμανία και η βιομηχανία της απολαμβάνουν χαμηλά επιτόκια και εκτινάσσονται στην ανταγωνιστικότητα, με το μεγαλύτερο εξαγωγικό πλεόνασμα παγκοσμίως (260 δισ. ευρώ το 2013), ενώ ως προς τον υπερχρεωμένο Νότο η Γερμανία βρίσκεται σε θέση ισχύος, ως πιστωτής.

Η Γερμανία εκμεταλλεύεται την κρίση χρέους για να εδραιώσει την ηγεμονία της στην Ευρώπη και, με τη βοήθεια του μεγέθους της ευρωπαϊκής αγοράς, να επιβληθεί ως ισχυρός ανταγωνιστής στο διεθνές περιβάλλον. Σε αυτό το πλαίσιο, πρέπει να δούμε και την διαφορετικής έντασης επιβολή της λιτότητας στις χώρες υπό κρίση: διαφορετική στις μικρές υπερχρεωμένες χώρες των μνημονίων, όπως Ελλάδα, Πορτογαλία, Ιρλανδία, Κύπρος, και διαφορετική στις μεγάλες χώρες Ισπανία και Ιταλία. Χαρακτηριστική είναι η διαφορά στην ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών: στην Ελλάδα έγινε με βαρύ κρατικό δανεισμό, στην Κύπρο έγινε με κούρεμα ομολογιούχων και καταθετών, στην Iσπανία έγινε με κεφάλαια του ESM. Η Ισπανία και η Ιταλία έχουν οικονομικό και πολιτικό εκτόπισμα που δεν επιτρέπουν την επιβολή ακραίας υφεσιακής λιτότητας, και επιπλέον είναι μεγάλες καταναλωτικές αγορές.

Αντιθέτως, οι μικρές χώρες ως καταναλωτές θεωρούνται δευτερεύουσας ή ελάχιστης σημασίας· μόνο το πολιτικό κόστος προσμετράται, όσο υπάρχει. Η Ελλάδα φαίνεται ότι προσεγγίζεται πλέον από την γερμανική οικονομική και πολιτική ηγεσία ως οιονεί δορυφόρος, ως χώρος επέκτασης με φτηνό εργατικό δυναμικό, απεγνωσμένος για κεφάλαια ― αυτό που ήδη έχει συμβεί: η εσωτερική υποτίμηση και η βίαιη δημοσιονομική προσαρμογή έχουν δημιουργήσει στρατιές ανέργων και μεγάλη αποεπένδυση.

Το νέο δάνειο του κ. Σόιμπλε θα συνοδεύεται ασφαλώς από όρους, που αφεύκτως θα οδηγήσουν σε νέα μέτρα λιτότητας, τα οποία ίσως ονομαστούν μεταρρυθμίσεις. Εφόσον μάλιστα δεν γίνεται λόγος, προς το παρόν, για αναδιάρθρωση του πανθομολογουμένως μη βιώσιμου χρέους, η δυσβάκτατη εξυπηρέτηση του χρέους θα κατατρώει οποιαδήποτε νέα χρηματοδότηση. Αυτό είναι το πιο σημαντικό: τα νέα δάνεια θα αποπληρώνουν τα προηγούμενα δάνεια, χωρίς να εισέρχονται κεφάλαια ικανά να τονώσουν την πραγματική οικονομία. Χωρίς δημιουργία θέσεων εργασίας, και μάλιστα ποιοτικής εργασίας όπως επεσήμανε πρόσφατα η έκθεση της Κομισιόν, χωρίς τόνωση της ζήτησης, χωρίς δημόσιες επενδύσεις, ακόμη κι αν εμφανιστεί θετικός δείκτης ανάπτυξης, θα αφορά μια άνεργο ανάπτυξη, λογιστική, χωρίς δουλειές, χωρίς ανακούφιση της κοινωνίας, χωρίς προοπτικές εθνικής ανασυγκρότησης.

Μέσα σε αυτό το σκοτεινό περιβάλλον, είναι ελπιδοφόρο εντούτοις να γνωρίζουμε ότι η πολιτική δυναμική είναι ρευστή και ότι πληθαίνουν οι φωνές στην Ευρώπη για μια πιο αποτελεσματική αντιμετώπιση της κρίσης, είτε με ένα άτυπο σχέδιο Μάρσαλ είτε με πιο ριζοσπαστική ανάμιξη της ΕΚΤ. Ας μη λησμονούμε επίσης ότι ο συνεχιζόμενος οικονομικός και πολιτικός κλονισμός αναδυομένων χωρών, όπως λ.χ. η Τουρκία, ή η απειλή διαμελισμού της ανατολικοευρωπαϊκής Ουκρανίας, αποτελούν παράγοντες που επηρεάζουν την υφεσιακή-στάσιμη Ευρώπη και αναμένεται να συνετίσουν τους Ευρωπαίους ηγέτες, των Γερμανών συμπεριλαμβανομένων.

5 Σχόλια
  • aftercrisis
    REPLY

    Έτσι περίπου είναι τα πράγματα, δηλαδή δύσκολα.
    Μια παρατήρηση: Η ανακεφαλαιοποίηση των χρεωκοπημένων τραπεζών στην Iσπανία γίνεται κυρίως με κεφάλαια του ESM, τα οποία προς το παρόν επιβαρύνουν το εθνικό δημόσιο χρέος. Σχεδόν μονον εξαιτίας της τραπεζικής ανακεφαλαιοποίησης, το δημόσιο χρέος της Ισπανίας έχει ήδη σκαρφαλώσει στο 92,2% του ΑΕΠ της (στοιχεία Ιουνίου 2013), ενώ η πρόβλεψή της για το δημόσιο χρέος το 2014 είναι στο 98,9%
    http://www.naftemporiki.gr/finance/story/711108
    Θυμίζω ότι το 2011 το δημόσιο χρέος της Ισπανίας ήταν μόνον 69.3% του ΑΕΠ, δηλαδή πολύ μικρότερο από το Γερμανικό αντίστοιχο ποσοστό και πολύ κάτω απο τον μέσο όρο της ΕΕ. Η Ισπανία είχε άριστα δημόσια οικονομικά, αλλά πολλές χρεωκοπημένες τράπεζες (εξαιτίας της σκασμένης στεγαστικής φούσκας). Το επόμενο έτος 2012, το δημ. χρέος αναπήδησε στο 85 %, ακριβώς επειδή άρχισε να επιβαρύνεται εξ αιτίας του δανεισμού για λογαριασμό των ιδιωτικών τραπεζών – που χρεώνεται πάντα στο εθνικό δημόσιο χρέος.
    http://www.indexmundi.com/spain/public_debt.html
    Η πρόβλεψη για εξαίρεση των Ευρωπαικών τραπεζικών αναχρηματοδοτήσεων απο το εθνικό δημόσιο χρέος (για Ισπανία, Ελλάδα, Ιρλανδία, Κύπρο κτλ), που αποφασίσθηκε το καλοκαίρι του 2012, προς το παρον δεν εφαρμόζεται πουθενά – μέχρι να ολοκληρωθεί ο ενιαίος μηχανισμός εποπτείας των τραπεζών απο την ΕΚΤ.
    Η Ολλανδία και η Σλοβενία αναχρηματοδότησαν τα ολικά χρεωκοπημένα – και ήδη κρατικοποιημένα – τραπεζικά τους συστήματα με εθνικούς πόρους, χωρίς προσφυγή στον ESM.

  • kermis46
    REPLY

    Ενώ η περιγραφή της κατάστασης που έχει επιβληθεί στη χώρα μας είναι ακριβής η κατάληξη, που ελπίζει σε ένα συνετισμό της Γερμανίας εξ αιτίας των αναταράξεων στις αναπτυσσόμενες οικονομίες και στις σπαρασόμενες κοινωνίες της περιοχής, μου είναι ασαφής. Γιατί να αλλάξει πολιτική η Γερμανία και να μην επιδιώξει διμερεις ρυθμίσεις, εκεί όπου θίγονται συμφέροντά της, λόγω των εξελίξεων στις χώρες αυτές;

    Δε νομίζω πως κάτι θα αλλάξει, προς το καλύτερο, με τον δεδομένο συσχετισμό δυνάμεων. Αν οι χώρες του Νότου στην Ευρώπη είναι το χαλί στα πόδια της Γερμανίας για τη διεθνή ισχυροποίησή της, κάποιοι πρέπει να τραβήξουν αυτό το χαλί για να αλλάξει η Γερμανία, ενδεχομένως, πολιτική. Το ότι ελέγχει τη ροή των δανειακών κεφαλαίων προς τις χρεωμένες χώρες του Νότου, μπορεί να της επιτρέπει να υπαγορεύει όρους, αλλά αρκεί μία και μόνη χώρα να αντιπαρατεθεί πολιτικά σε αυτον τον διακανονισμό τς κρίσης, που αναδεικνύει ως μόνον ωφελημένο τη Γερμανία, για να πάρουν τα πράγματα μια εντελώς ανεξέλεγκτη πορεία. Η «σύνεση» που υπαγορεύει η ηγεμονική πολιτική της Γερμανίας δεν ταυτίζεται απαραίτητα με την σύνεση που πρέπει να επιδείξουμε οι χώρες της Νότιας Ευρώπης ή, για να το πω πιο άμεσα, εμείς οι Έλληνες.

Leave a Reply

Your email address will not be published.