Συναντήσεις στη Μπρατισλάβα, Σλοβακία image «Αν κάποιος θέλει να κάνουμε τη βρώμικη δουλειά, πρέπει να το λέει σαφώς και ανοιχτά. Δεν υπάρχει χώρος για υποκρισία»

«Οι φράχτες δεν αποτελούν λύση»

pravda-slovakia
Η Ελλάδα αντιμετωπίζει κριτική για ανεπαρκή προστασία των συνόρων και ανεξέλεγκτη εισροή μεταναστών. Πώς αισθάνεται ένας Έλληνας διπλωμάτης στην Κεντρική Ευρώπη;

Ήρθα να ξεδιαλύνω τις παρεξηγήσεις. Η Ευρώπη αντιμετωπίζει μια περίπλοκη και άνευ προηγουμένου μεταναστευτική κρίση που δεν έχει ζήσει σε τέτοιες διαστάσεις και τέτοιους ρυθμούς τα τελευταία 60 χρόνια. Οι Σλοβάκοι συνάδελφοί μου, ο Υπουργός Lajčák και ο Υφυπουργός Korčok κατέχουν τα διεθνή και ευρωπαϊκά ζητήματα. Ας θυμηθούμε πρώτα την εποχή που η Σλοβακία εισήρχετο στην ευρωπαϊκή οικογένεια. Υπήρξαμε εκείνη τη δύσκολη για τη χώρα περίοδο θερμοί υποστηρικτές της ένταξης της Σλοβακίας στην ΕΕ. Εξήγησα ότι κάνουμε ό,τι μπορούμε για να προστατέψουμε τα σύνορα και να ελέγξουμε την ροή των μεταναστών. Όμως το ζήτημα είναι πολύ περίπλοκο.

Σε τι (είναι περίπλοκο);

Γυναικόπαιδα φθάνουν με φουσκωτές λέμβους. Πιστεύω ότι είναι καθήκον μας να βοηθάμε όλους τους ανθρώπους. Σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και τους ευρωπαϊκούς κανόνες είμαστε υποχρεωμένοι να διασώζουμε ανθρώπινες ζωές και δεν είναι δυνατόν να βυθίζουμε τα σκάφη, ούτε να τα απωθούμε. Αυτό δεν μπορεί να το κάνει καμία αυστριακή ή σλοβακική συνοριοφυλακή γιατί θα ήταν ενάντια στις κοινές μας αξίες και κανόνες. Δεν έρχονται με μεγάλα πλοία, αλλά με μικρές βάρκες. Η Τουρκία απέχει λίγα μόνο μίλια από τα ελληνικά νησιά. Με ταχύπλοα εξωλέμβια σκάφη μπορεί κανείς να διανύσει την απόσταση μέσα σε 10 λεπτά. Δεν μπορεί να τους σταματήσει κανείς όπως στη στεριά. Αν δεν τους αναχαιτίσουν στο τουρκικό έδαφος, στη θάλασσα είναι δύσκολο να εμποδισθούν. Επιπλέον, θα ήταν παράνομο να απωθηθούν. Οι λαθρέμποροι το γνωρίζουν πολύ καλά αυτό και εκμεταλλεύονται την κατάσταση.

Άρα η λύση παραμένει στην Τουρκία;

Η Τουρκία έχει για πολλούς λόγους ρόλο-κλειδί.

Τι γίνεται με τους πρόσφυγες όταν έρχονται στην Ελλάδα;

Τα πρώτα κύματα μετέβαιναν μέσω Ελλάδος σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Η μεγάλη πλειοψηφία αυτών διέθετε καθεστώς πρόσφυγα. Τώρα υπόκεινται σε διαδικασία καταγραφής, αναγνώρισης (screening) και ταυτοποίησης για να εξακριβωθεί ποιος χρήζει διεθνούς προστασίας και ποιος είναι παράνομος μετανάστης. Είναι ανάγκη, ωστόσο, να εφαρμόζεται η συμφωνία επανεισδοχής με την Τουρκία για να μπορούμε να επιστρέφουμε ταχέως όλους αυτούς που δεν δικαιούνται διεθνούς προστασίας. Στην πράξη αυτό δεν λειτουργεί πολύ καλά γιατί η Τουρκία δεν ανταποκρίνεται εγκαίρως στα αιτήματά μας. Επίσης δεν μπορούμε να επιστρέφουμε τους Πακιστανούς και μόνον η Μεγάλη Βρετανία έχει επιτυχώς ολοκληρώσει τις επιστροφές αυτών. Σε συνεργασία μαζί της αναζητούμε τεχνογνωσία (expertise) για το πώς να επιτευχθεί ανάλογη συμφωνία με το Πακιστάν. Πολλοί άνθρωποι επίσης προέρχονται από τη Βόρεια Αφρική. Τον προηγούμενο μήνα επιστρέψαμε πάνω από 100 άτομα, αλλά θα έπρεπε να είχαμε επιστρέψει πολύ περισσότερους. Ελπίζουμε ότι όλα τα προγράμματα επανεισδοχής μεταξύ Ελλάδας-Τουρκίας, ΕΕ-Τουρκίας, ΕΕ-τρίτων χωρών θα αρχίσουν να εφαρμόζονται το συντομότερο δυνατόν.

Θα εστιάσετε την προσοχή σας στην επιστροφή των μεταναστών;

Πρέπει να στείλουμε το μήνυμα ότι είμαστε σε θέση να υποδεχτούμε τους πρόσφυγες που βρίσκονται σε κατάσταση ανάγκης, αλλά όχι τους παράνομους μετανάστες. Δηλαδή, το μήνυμα «μην πληρώνετε τους λαθρεμπόρους, μη ρισκάρετε τις ζωές σας, θα σας επιστρέψουμε στη χώρα σας». Η περίπτωση προσφύγων από τη Συρία είναι διαφορετική. Δεν μπορώ να φανταστώ έναν απλό τρόπο να πει κανείς στους Σύρους πρόσφυγες να παύσουν να έρχονται. Κατά τη γνώμη μου, αυτό είναι αδύνατον. Πιστεύω, επίσης, ότι η ΕΕ θα έπρεπε να προσπαθεί ενεργά για την κατάπαυση του πυρός στη Συρία. Ταυτόχρονα θα έπρεπε να βοηθάει τις χώρες της Μέσης Ανατολής που χρειάζονται χρήματα για επισιτιστική βοήθεια, αλλά και για σχολεία. Η διεθνής κοινότητα συμφώνησε στο Λονδίνο σε 10 δις ευρώ, αλλά χρειάζονται περισσότερα χρήματα. Σημαντικό είναι επίσης να λειτουργήσει αποτελεσματικά η συμφωνία με την Τουρκία. Πρέπει επίσης να σημειώσω, σε ευρύτερο πλαίσιο, ότι η ΕΕ ως ευημερούσα κοινότητα δύναται να υποδεχτεί ένα μέρος προσφύγων. Συμφωνήσαμε για ένα πρόγραμμα μετεγκατάστασης 160.000 προσφύγων. Αλλά αυτό δεν λειτουργεί.

Γιατί δεν λειτουργεί;

Γιατί ορισμένες χώρες δεν επιθυμούν να συμμετέχουν σε αυτό το πρόγραμμα.

Εννοείτε τη Σλοβακία;

Όχι. Η Σλοβακία έχει τις αντιρρήσεις της, αλλά όπως έμαθα, προσέφερε προσωρινή στέγη σε κάποιους αιτούντες άσυλο από την Αυστρία. Η Σλοβακία δεν είναι μεγάλη χώρα, αλλά μπορεί να υποδεχτεί κάποια άτομα. Αποτελεί ισχυρό ηθικό μήνυμα ότι μπορείτε να βοηθήσετε και να δώσετε μόρφωση σε παιδιά. Δεν θέλω να πω εγώ στους Σλοβάκους τί πρέπει να κάνουν. Αλλά στην Ελλάδα υποδεχτήκαμε μετά την πτώση του σιδηρού παραπετάσματος χιλιάδες πρόσφυγες, οι περισσότεροι από αυτούς ενσωματώθηκαν στην ελληνική κοινωνία και μιλούν ελληνικά. Έχουμε 10 εκατομμύρια πολίτες από τους οποίους το 1 εκατομμύριο είναι μετανάστες, δηλαδή, αποτελούν το 10% του πληθυσμού και ζουν ειρηνικά.

Η Σλοβακία απέρριψε τις υποχρεωτικές ποσοστώσεις για την μετεγκατάσταση προσφύγων και έστειλε αστυνομικούς στην ΠΓΔΜ, στο πλαίσιο της μεταναστευτικής κρίσης. Πώς αντιλαμβάνεστε την προσπάθεια να χτιστεί στα σύνορα Ελλάδας-ΠΓΔΜ «ευρωπαϊκή γραμμή άμυνας», όπως την αποκάλεσε ο Ούγγρος Πρωθυπουργός Viktor Orbán;

Φοβάμαι πως το γεγονός ότι αρχίσαμε να χτίζουμε τείχη και φράχτες-συρματοπλέγματα, αποτελεί βήμα πίσω προς την εποχή όχι του Ψυχρού Πολέμου, αλλά προς μια χειρότερη ακόμη εποχή της δεκαετίας ’20 και ’30 του προηγούμενου αιώνα, όταν η Ευρώπη ήταν κατακερματισμένη και γεμάτη φόβο και μίσος. Και αυτό προκάλεσε πολλά δεινά και πόνο.

Τι σημαίνει ενίσχυση των συνόρων αυτών για την Ελλάδα;

Για την Ελλάδα αυτό αποτελεί μία κακή εξέλιξη. Δεν έχουμε εχθρούς, δεν πολεμάμε κανέναν. Όταν χτίζετε φράχτες, είναι για άμυνα έναντι κάποιου εχθρού. Το ερώτημα είναι ποιος είναι ο εχθρός. Η Ελλάδα; Οι πρόσφυγες; Ούτως ή άλλως, οι Ευρωπαίοι εταίροι μας πρέπει να αποφασίσουν για κάποια πράγματα. Πού ακριβώς βρίσκονται τα σύνορα της ΕΕ; Αν βρίσκονται μεταξύ των ελληνικών νησιών και της Τουρκίας, τότε θα πρέπει εκεί να σπεύσουν να βοηθούν για τη διαχείριση της κατάστασης. Αν πιστεύουν ότι τα σύνορα βρίσκονται πριν την Ελλάδα, τότε πού ακριβώς είναι αυτά; Στην Κροατία ή μήπως στη Σλοβενία; Γιατί να είναι στη ΠΓΔΜ; Μόνον εφ’ όσον θεωρούν την Ελλάδα εχθρό τους.

Από την Ελλάδα περιμέναμε για παράδειγμα την κατασκευή hotspots.

Αυτά θα είναι έτοιμα μέχρι τη Σύνοδο Κορυφής την επόμενη εβδομάδα. Αλλά ούτε η Ελλάδα, ούτε οι Σύροι πρόσφυγες είναι οι εχθροί. Δεν έχουμε εχθρούς, έχουμε μόνο πρόβλημα. Ο εχθρός είναι μάλλον το Ισλαμικό κράτος. Πρέπει να πολεμήσει κανείς εναντίον του για να σταματήσει τον πόλεμο. Τα δεινά δεν θα παύσουν με το κλείσιμο των συνόρων. Η Μεσόγειος είναι κατά το ήμισυ Ευρώπη και αποτελεί μέρος της ευρωπαϊκής ιστορίας. Δεν μπορούμε να γυρίζουμε την πλάτη μας στη Λιβύη, στη Συρία, στο Λίβανο, στην Αίγυπτο. Οι φράχτες δεν αποτελούν λύση και οι λαθρέμποροι θα βρουν άλλους τρόπους.

Η Ολλανδική Προεδρία της ΕΕ φέρεται να ετοιμάζει μια πρόταση, σύμφωνα με την οποία οι πρόσφυγες από την Ελλάδα θα επιστρέφονται στην Τουρκία με αντάλλαγμα τα κράτη μέλη να παίρνουν τους πρόσφυγες απ’ ευθείας από την Τουρκία.

Περιμένουμε την επίσημη παρουσίαση του εν λόγω σχεδίου που προς το παρόν είναι μόνο εικασίες.

Πιστεύετε ότι θα μπορούσε να λειτουργήσει;

Δεν θα ήταν εύκολο. Μπορούμε να επιστρέφουμε τους παράνομους μετανάστες, αλλά δε νομίζω ότι θα ήταν το ίδιο απλό και νόμιμο για τους πραγματικούς πρόσφυγες. Τεχνικά θα ήταν περίπλοκο. Φανταστείτε να διασώζατε γυναίκες και παιδιά από μία φουσκωτή λέμβο, να τους παίρνατε στο νησί και μετά να τους λέγατε «εντάξει, τώρα θα πάτε πίσω στην Τουρκία». Ποιος οργανισμός, ποια ευρωπαϊκή αρχή θα το έκανε αυτό σε χιλιάδες ανθρώπους; Πιστεύω ότι αν βρισκόσασταν εκείνη τη στιγμή εκεί στη θέση του δημοσιογράφου και βλέπατε τις γυναίκες και τα παιδιά να οδύρονται, τότε σίγουρα θα γράφατε κάτι αρνητικό για τον τρόπο συμπεριφοράς των ελληνικών αρχών. Ποιος είναι σε θέση να κάνει αυτήν τη «βρώμικη δουλειά»;

Η Ελλάδα απειλείται με προσωρινό αποκλεισμό της από τη Schengen.

Αν διαπράξαμε κάτι κακό, ας μας επιβληθεί τιμωρία. Αλλά δε νομίζω ότι είναι δίκαιο. Αυτήν τη στιγμή 6 χώρες πραγματοποιούν ελέγχους στα σύνορά τους. Το σέβομαι, δεν το κατακρίνω. Ωστόσο, ενδεχομένως κάποιον να τον συμφέρει να αποκλειστεί προσωρινά η Ελλάδα από τη Schengen. Ίσως να αναζητούν κάποιον αποδιοπομπαίο τράγο. Αν, όμως, η ΕΕ εν μέσω μιας κρίσιμης κατάστασης αναζητεί αποδιοπομπαίους τράγους, αυτό δεν θα είναι καλό για την ίδια. Γιατί σε κάποια άλλη κρίση θα αναζητηθεί κάποιος άλλος αποδιοπομπαίος τράγος και μετά άλλος κι άλλος, κ.ο.κ. Αλλά αυτό δεν αποτελεί λύση. Γιατί όταν εμφανιστεί αργότερα κάποιο άλλο πρόβλημα, αυτό θα είναι ακόμη χειρότερο.

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Στοιχεία επικοινωνίας
Twitter