image Η μετεξέλιξη του ESM σημαίνει ακόμα μεγαλύτερη «απομάκρυνση» της οικονομίας από την πολιτική -στην kontranews image Να τολμήσουμε περισσότερο για την ανακύκλωση -στην Ολομέλεια

Όχι διοικητική αντιμετώπιση στο Ινστιτούτο Βενετίας – στη βουλή

Σε κοινή συνεδρίαση της Διαρκούς Επιτροπής Εθνικής Άμυνας και Εξωτερικών Υποθέσεων και της Επιτροπής Μορφωτικών Υποθέσεων, στη διάρκεια συζήτησης για το Ελληνικό Ινστιτούτο Βενετίας, μίλησε ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΣΥΡΙΖΑ Νίκος Ξυδάκης:

«Το Ελληνικό Ινστιτούτο Βενετίας έχει απασχολήσει ελάχιστα ή και καθόλου το ελληνικό κοινοβούλιο. Πρόκειται για ένα θέμα το οποίο φοβάμαι δεν έχουμε μελετήσει σε βάθος.

Θα επιχειρήσω με την ελάχιστη εμπειρική γνώση την οποία διαθέτω επάνω στο Ινστιτούτο, να επισημάνω μερικά κρίσιμα σημεία. Επισκέπτομαι  το Ινστιτούτο  από το 1996 σχεδόν κάθε δύο χρόνια. Μόνο τα τελευταία τρία χρόνια δεν είχα την τύχη να το επισκεφτώ. Έχω συμμετάσχει σε συνέδρια, έχω φιλοξενηθεί ως σύνεδρος, το έχω μελετήσει ως δημοσιογράφος και τεχνοκριτικός, έχω δει τις συλλογές και τα αρχεία του.

Για τους συναδέλφους που δεν γνωρίζουν, να πω ότι παρουσία ελληνικής κοινότητας στη Βενετία υπάρχει καταγεγραμμένη από το 12ο – 13ο αιώνα. Είναι η γέφυρα της συνάντησης ελληνικού και λατινικού πολιτισμού. Η Κρήτη ήταν το μεγάλο, το βαρύ μαργαριτάρι στο στέμμα της Γαληνοτάτης Δημοκρατίας, και οι σχέσεις της Βενετίας με την Κρήτη, την υπόλοιπη Ελλάδα και το Βυζάντιο κράτησαν από τότε επί πολλούς αιώνες.

Το κτήριο στο οποίο στεγάζεται το Ινστιτούτο ήταν το κτήριο του Φλαγγινείου Φροντιστηρίου, ενός μεγάλου προτύπου εκπαιδευτικού ιδρύματος που λειτούργησε ως τα τέλη του 19ου αιώνα. Όλη η περιοχή εκεί ονομάζεται Κάμπο ντει Γκρέτσι. Είναι η γειτονιά των Ελλήνων, είναι το Πόντε ντει Γγκρέτσι. Αν μείνετε εκεί δύο τρεις μέρες θα νιώσετε την παρουσία των Ελλήνων… Από τους τυπογράφους, φιλολόγους και επιμελητές που δούλευαν στην υπηρεσία του Άλδου Μανουτίου, μέχρι σήμερα.

Στους νεότερους χρόνους, με την Πράξη του 1948 ως μέρος των ιταλικών πολεμικών επανορθώσεων, περιήλθε στην Ελλάδα και όλη η περιουσία της ελληνικής κοινότητας Βενετίας, την οποία ασφαλώς τιμούμε. Είναι βέβαια σε φθίση, ηλικιακά και πληθυσμιακά. Αυτό το ινστιτούτο, το οποίο ιδρύθηκε το 1953 με σύμβολο την ακοίμητο κανδήλα, είναι το μοναδικό ελληνικό επιστημονικό ερευνητικό ίδρυμα στο εξωτερικό. Είχε την τύχη να έχει διευθυντές τη Σοφία Αντωνιάδου, πρώτη διευθύντρια, τον αείμνηστο Μανούσακα, τον αξέχαστο Νικόλαο Παναγιωτάκη, έναν σπουδαίο Έλληνα ιστορικό και φιλόλογο, και ακολούθως όλους τους άλλους. Ακόμη περισσότερο, είχε την τύχη να θρέψει επιστημονικά ως υποψήφιους διδάκτορες, μεταδιδάκτορες και ερευνητές τους επιφανέστερους ιστορικούς, αρχαιολόγους, ιστορικούς τέχνης και φιλολόγους.

Είναι τέτοιος ο πλούτος των χειρογράφων, των παλαιών εγγράφων και των άλλων αρχειακών μαρτυριών για τη μελέτη των οποίων  θα απαιτηθούν πολλά χρόνια ακόμη.

Ακούστηκε  ότι δεν έχει καταγραφεί η περιουσία του και ότι πρέπει να καταγραφεί.

Η περιουσία ωστόσο είναι καταγεγραμμένη, διότι μεταβιβάστηκε. Η μεγάλη συλλογή βυζαντινής και μεταβυζαντινής τέχνης στο μουσείο του έχει καταγραφεί, εκδοθεί και πλήρως συντηρηθεί από συντηρητές της Ελληνικής Αρχαιολογικής Υπηρεσίας. Η εκκλησία έχει συντηρηθεί από Έλληνες συντηρητές. Η περίφημη εικόνα του Χριστού της Άννας Παλαιολογίνας Νοταρά, παλαιολόγειας τέχνης, βρίσκεται εκεί, έχει συντηρηθεί, εκτίθεται και περιοδεύει ανά τον κόσμο. Είναι η εικόνα την οποία θαύμασε ο Αντρέ Μαλρό και για την οποία είπε ότι πρόκειται για τη σπουδαιότερη απεικόνιση του Χριστού σε όλη την παγκόσμια ιστορία της τέχνης.

Άνθρωποι που γνωρίζουν και πονάνε

Αυτό το οποίο προέχει σήμερα είναι να διασφαλιστεί ο ερευνητικός και πνευματικός χαρακτήρας του ιδρύματος. Πρέπει να διασφαλιστεί ότι όλη η τεχνογνωσία, όλη η λογιοσύνη, όλη η γνώση της αρχειονομίας και της ελληνοβενετικής ιστορίας θα κρατηθεί στα χέρια ανθρώπων που γνωρίζουν και πονάνε.

Έχω έτοιμες και θα υποβάλλω κάποιες τροπολογίες τις οποίες είχαμε επεξεργαστεί μία ομάδα βουλευτών. Έχω την αίσθηση ότι και ο Υπουργός Παιδείας ο οποίος είναι ακαδημαϊκός και ερευνητής θα παρέμβει στη νομοθέτηση αυτή με τη δική του γνώση και το δικό του λόγο.

Ειπώθηκε προηγουμένως ότι η επιλογή του προέδρου πρέπει να γίνει από εκλεκτορικό σώμα, από επιτροπή που θα έχει επιστημονική γνώση και κριτήρια. Δεν μπορεί να γίνει η προικοδότηση σε ανθρώπινο δυναμικό αυτού του ινστιτούτου με διοικητικά μέτρα.

Εκτιμώ απεριόριστα τους διπλωμάτες της διπλωματικής υπηρεσίας αλλά δεν είναι σε θέση να στελεχώσουν, να κρίνουν και να εκλέξουν ανθρώπους για ένα ερευνητικό κέντρο που κουβαλάει αρχεία 700 και 800 χρόνων. Δεν έχουν γνώσεις ούτε ιστορίας ούτε παλαιογραφίας ούτε γνωρίζουν πώς ανατίθενται οι έρευνες και δίδονται υποτροφίες.

Επί υπουργίας Νίκου Φίλη υπήρξε μία επιτροπή εμπειρογνωμόνων στο Υπουργείο Παιδείας με επικεφαλής τον ομότιμο καθηγητή ιστορίας, Χρήστο Χατζηιωσήφ η οποία είχε υποβάλει σχετικό πόρισμα, με ωφέλιμες παρατηρήσεις επί της ουσίας της συστάσεως και του μέλλοντος του ινστιτούτου. Παρακαλώ τον Υπουργό Εξωτερικών να τις λάβει υπόψη του ώστε να μπορέσουν να ενσωματωθούν και να συζητηθούν στην Επιτροπή. Ο Υπουργός Παιδείας τα γνωρίζει αυτά. Επίσης, αν η συγκρότηση του οργανισμού από τη διαχειριστική και εποπτική επιτροπή μείνει ως έχει, θα οδηγήσει σε τραγέλαφο. Ένας εκπρόσωπος της κοινότητας, ένας εκπρόσωπος του υπουργείου, θα επιλέγουν υποτρόφους; Με ποια κριτήρια; Με κριτήρια φιλανθρωπίας; Νομίζω ότι το υπουργείο τα γνωρίζει αυτά τα πράγματα και μπορεί να τα λάβει υπόψη του. Έχει εμβριθείς εισηγήσεις και από εμάς τους βουλευτές με το σώμα τροπολογιών το οποίο θα καταθέσω ευθύς αμέσως, και από το ad hoc πόρισμα της επιτροπής του Υπουργείου Παιδείας για το Ινστιτούτο.

Όχι διοικητική αντιμετώπιση

Αυτή την κρίσιμη στιγμή το Ινστιτούτο χρειάζεται ανανέωση για τον επόμενη εποχή, για τον επόμενο αιώνα με τα σημερινά ερευνητικά και επιστημονικά δεδομένα και τις σημερινές ανάγκες. Μπορεί η ανανέωση αυτή να γίνει κατά τέτοιον τρόπο ώστε να έχει η Ελλάδα έναν πνευματικό φάρο σε ένα ιστορικό τόπο. Το παράδειγμα στο οποίο θα στηριχτούμε είναι οι μεγάλες επιστημονικές αρχαιολογικές αποστολές που διατηρούν όλες οι μεγάλες χώρες στην Αθήνα, στη Ρώμη και τις μεγάλες πρωτεύουσες του αρχαίου κόσμου. Δεν πρόκειται για ένα κέντρο προβολής πολιτισμού. Ο πολιτισμός προβάλλεται μέσω του επιστημονικού έργου και της λογιοσύνης. Φυσικά γίνονται και τα άλλα πράγματα. Το μουσείο λειτουργεί, είναι ένα από τα πιο ελκυστικά σημεία μέσα σε μία μουσειοβριθή και τεχνοβριθή Βενετία. Υπάρχει ζωντανή αυτή η περίοδος όπου η Ανατολή συναντά τη Δύση και δίνει αυτά τα γεννήματα.

Ζητώ το Ινστιτούτο αυτό να μην έχει διοικητική αντιμετώπιση. Να παραμείνει ένας φάρος λογιοσύνης, γραμμάτων και επιστήμης. Καταθέτω τις τροπολογίες σχετικά με την εκλογή του προέδρου και του τρόπου διαμόρφωσης του οργανισμού του Ινστιτούτου».

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Στοιχεία επικοινωνίας
Twitter